1. Nguyên nhân không kiểm soát được cảm xúc

Tình trạng không kiểm soát được cảm xúc xảy ra khác nhau ở từng đối tượng, từng hoàn cảnh và thường xuất phát từ những cơn cảm xúc bộc phát. Cảm xúc bộc phát hay cảm xúc hoang mang là trạng thái thay đổi nhanh chóng trong biểu hiện cảm xúc, làm cho cảm xúc trở nên mạnh mẽ hoặc cường điệu hơn bình thường. Tình trạng này thường ảnh hưởng nhiều đến những người có tiền sử mắc các bệnh lý về não hoặc có tổn thương não trước đó (ví dụ như đột quỵ...), người mắc các bệnh lý về tâm thần như rối loạn nhân cách ranh giới (BPD)...

Một số tình trạng cảm xúc bộc phát không kiểm soát được bao gồm:

• Xuất hiện những cơn giận dữ đột ngột và nhiều khi không rõ nguyên nhân;

• Có thể khóc hoặc cười một cách tùy hứng;

• Đột ngột cáu kỉnh, dễ bị kích động.

Đối với trẻ em không thể kiểm soát được cảm xúc của mình khi cảm thấy khó chịu hoặc mệt mỏi, khi đó trẻ sẽ bộc phát cảm xúc thông qua các cơn khóc, không ăn hoặc bú... Trẻ em thường bắt đầu phát triển khả năng tự chủ cảm xúc nhiều hơn khi lớn lên.

Tình trạng khó kiểm soát cảm xúc xảy ra ở cả người trưởng thành khỏe mạnh bình thường. Bên cạnh đó một số trường hợp ngoại lệ mà tình trạng này có khả năng xảy ra cao hơn như sau:

• Người bị rối loạn điều chỉnh;

• Người bị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD);

• Tự kỷ ám thị;

• Rối loạn thách thức chống đối;

• Rối loạn sử dụng rượu;

• Hội chứng Asperger;

• Rối loạn lưỡng cực;

• Lạm dụng thuốc;

• Người bệnh đái tháo đường;

• Bị chấn thương vùng đầu;

• Hạ đường huyết;

• Trầm cảm sau sinh;

• Người bệnh rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD);

• Người bị rối loạn tâm thần;

• Người bệnh tâm thần phân liệt.

Người bệnh trong số những tình trạng trên cần phải được điều trị lâu dài nhằm giúp mọi người có thể kiểm soát cảm xúc của mình tốt hơn.

2. Triệu chứng khó kiểm soát cảm xúc

Những người kiểm soát hoặc điều chỉnh được cảm xúc mỗi ngày sẽ xác định được họ có những cảm xúc gì, cảm nhận khi xuất hiện cảm xúc và những trải nghiệm của họ đối với loại cảm xúc đó. Chính vì vậy đối với một số người, kiểm soát cảm xúc như một thói quen hoặc một phản ứng tự động.

Khi con người không kiểm soát được cảm xúc thường có những triệu chứng như sau:

• Cảm thấy choáng ngợp hoặc bị lấn áp bởi cảm xúc;

• Ngại bày tỏ cảm xúc với mọi người;

• Mất kiểm soát kể cả trong suy nghĩ và hành động;

• Sử dụng các chất kích thích như rượu, bia nhằm mục đích che giấu hoặc làm tê liệt cảm xúc của bản thân.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khó kiểm soát cảm xúc là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng rối loạn tâm thần hoặc lo âu, hội chứng nhiễu loạn cảm xúc (PBA). Trong đó, hội chứng nhiễu loạn cảm xúc được đặc trưng bởi tình trạng khóc hoặc cười không thể kiểm soát. Vì vậy, người mắc tình trạng không kiểm soát được cảm xúc cần đến các cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị khi có các triệu chứng như sau:

• Xuất hiện những suy nghĩ về cái chết hoặc cảm thấy như cuộc sống không còn ý nghĩa;

• Xuất hiện những suy nghĩ tự làm tổn thương mình;

• Mất ý thức hoặc cảm thấy mệt mỏi, uể oải;

• Nghe những âm thanh hoặc nhìn thấy những vật mà người khác không thấy.