1. Khoa học nghiên cứu dấu hiệu người sáng tạo, người không sáng tạo

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện rằng những người sáng tạo kích hoạt đồng thời cả hai mạng tư duy, “mạng tư duy tự phát” và “mạng tư duy có kiểm soát”, điều mà người khác không làm. Trong nghiên cứu của Roger Beaty tại Đại học Harvard, 163 người tham gia đã thực hiện một bài kiểm tra về tư duy phân kỳ, yêu cầu đưa ra các cách sử dụng mới cho các đồ vật thông thường. Các nhà nghiên cứu sử dụng công nghệ quét não (fMRI) để đo lường mức độ kết nối giữa các vùng não khi tham gia thử thách sáng tạo này.

Nghiên cứu cho thấy những người sáng tạo hơn kích hoạt một số mạng não nhất định, tạo thành một “mạng sáng tạo cao”, với khoảng 35.000 kết nối khác nhau. Các kết nối này liên quan mật thiết đến khả năng tạo ra ý tưởng độc đáo. Những người sáng tạo có kết nối mạnh mẽ hơn trong các mạng này, trong khi những người kém sáng tạo hơn không kích hoạt các mạng này như vậy.

Cụ thể, mạng lưới “sáng tạo cao” bao gồm ba hệ thống não chủ yếu:

1. Mạng mặc định – liên quan đến khả năng suy nghĩ tự do và sáng tạo.

2. Khả năng phục hồi – giúp đối phó với thử thách và thay đổi.

3. Mạng điều hành – kiểm soát các hoạt động và quyết định có tổ chức.

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sức mạnh của các kết nối trong các mạng này có thể dự đoán được mức độ sáng tạo của một người, giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa những người sáng tạo và những người không sáng tạo.

Mạng mặc định (The default network) là một tập hợp các vùng não được kích hoạt khi mọi người tham gia vào suy nghĩ tự phát, chẳng hạn như suy nghĩ vẩn vơ, mơ mộng và tưởng tượng. Mạng lưới này có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành ý tưởng hoạt động não - nghĩ ra một số giải pháp khả thi cho một vấn đề.

Các mạng kiểm soát điều hành (The executive control network) là một tập hợp của các vùng đó kích hoạt khi người ta cần phải tập trung hoặc kiểm soát quá trình suy nghĩ của họ. Mạng lưới này có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc đánh giá ý tưởng hoặc xác định xem các ý tưởng được động não có thực sự hoạt động hay không và sửa đổi chúng để phù hợp với mục tiêu sáng tạo.

Các mạng đối tượng hoạt động (The salience network) là tập hợp các khu vực mà hoạt động như một cơ chế chuyển đổi giữa các mặc định và mạng lưới điều hành. Mạng lưới này có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc luân phiên giữa việc hình thành ý tưởng và đánh giá ý tưởng.

Một tính năng thú vị của ba mạng này là chúng thường không được kích hoạt cùng một lúc. Ví dụ, khi mạng điều hành được kích hoạt, mạng mặc định thường bị vô hiệu hóa. Kết quả cho thấy những người sáng tạo có khả năng đồng kích hoạt mạng lưới não bộ thường hoạt động riêng lẻ tốt hơn.

Tuy nhiên, vẫn cần có nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa để khẳng định được điều này.

2. 5 lý do tại sao có người sáng tạo, có người lại không

• Họ có ý thức phát triển khả năng sáng tạo của mình. Duy trì sức sáng tạo cũng giống như phát triển một kỹ năng khác. Có những điều thiết thực chúng ta có thể làm để trở nên sáng tạo hơn. Những người sáng tạo hơn sẽ dành nhiều thời gian hơn để mài giũa một kỹ năng cụ thể và đạt đến cấp độ năng lực cao hơn.

• Họ nghĩ khác khi muốn sáng tạo. Những người có vẻ sáng tạo hơn sẽ sẵn sàng suy nghĩ theo nhiều chiều hướng khác nhau hơn. Họ không ngại thử những điều mới hoặc chấp nhận rủi ro mới. Chỉ cần ở trong một môi trường sáng tạo sẽ thôi thúc họ làm những điều khác biệt.

• Họ dành thời gian cho sự sáng tạo của họ. Sáng tạo không phải lúc nào cũng bị ràng buộc với một mục tiêu, dự án hay nhiệm vụ. Đôi khi sự sáng tạo chỉ giống như một sở thích. Những người sáng tạo dành thời gian làm mọi việc vì nó mang lại niềm vui cho họ. Do đó, những người sáng tạo làm những việc cho phép họ thể hiện con người của họ.

• Họ liên tục học hỏi và áp dụng. Quá trình học tập liên quan đến việc giải trí một ý tưởng mới, hành động theo ý tưởng đó và trải nghiệm một kết quả mới. Phản hồi nhận được từ việc đạt được kết quả mới là kinh nghiệm học tập. Những người sáng tạo có nhiều khả năng đạt được mức độ nhận thức mới hơn vì họ sẵn sàng áp dụng những gì họ đang học.

• Họ có thể tưởng tượng được về kết quả họ muốn. Không có gì ngạc nhiên khi những người sáng tạo luôn nghĩ đến kết quả cuối cùng và làm việc ngược lại với nó.

Để trở nên sáng tạo hơn, chúng ta cần xác định những gì chúng ta muốn sáng tạo và dành thời gian để thực hiện nó. Càng dành nhiều thời gian cho nó, năng lực của chúng ta sẽ càng cao và chúng ta sẽ sớm tự coi mình là người có khả năng sáng tạo trong việc đó.