1. Chứng ngủ rũ là gì?

Chứng ngủ rũ – Rối loạn giấc ngủ mãn tính

Chứng ngủ rũ là một rối loạn thần kinh mãn tính ảnh hưởng đến chu kỳ ngủ-thức, khiến người bệnh cảm thấy buồn ngủ quá mức vào ban ngày dù đã ngủ đủ giấc. Họ có thể vô tình ngủ gật khi đang lái xe, ăn uống hoặc nói chuyện.

Các triệu chứng khác bao gồm yếu cơ đột ngột (chứng khó cử động), ảo giác hoặc tê liệt khi ngủ. Người mắc chứng ngủ rũ thường đi vào giấc ngủ REM chỉ sau 15 phút thay vì 60-90 phút như bình thường, dẫn đến giấc ngủ bị rối loạn.

Nếu không được điều trị, chứng ngủ rũ có thể ảnh hưởng đến công việc, học tập và đời sống xã hội. Nếu bạn có dấu hiệu ngủ rũ, hãy tìm đến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

2. Những trường hợp có khả năng mắc chứng ngủ rũ

Chứng ngủ rũ ảnh hưởng đến cả hai giới nam và nữ. Các triệu chứng thường bắt đầu ở thời thơ ấu, thanh thiếu niên hoặc thanh niên (từ 7 đến 25 tuổi), nhưng có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong cuộc đời. Chứng ngủ rũ thường được chẩn đoán nhầm so với các bệnh lý khác, chẳng hạn như rối loạn tâm thần hoặc các vấn đề về cảm xúc, nên có thể mất nhiều năm để một người có được chẩn đoán chính xác.

3. Các dấu hiệu của chứng ngủ rũ và sự khác biệt với các rối loạn khác

Bạn cần phân biệt ngủ rũ ở ngủ say. Chứng ngủ rũ - một vấn đề kéo dài suốt đời, nhưng nó thường không gây trầm trọng hơn khi người bệnh già đi. Các triệu chứng của chứng ngủ rũ có thể cải thiện một phần theo thời gian, nhưng chúng sẽ không bao giờ biến mất hoàn toàn.

Các triệu chứng điển hình nhất của chứng ngủ rũ thường gặp bao gồm: buồn ngủ ban ngày quá mức, khó ngủ, tê liệt khi ngủ và ảo giác. Mặc dù tất cả người bệnh đều bị buồn ngủ quá mức ban ngày nhưng chỉ có khoảng 10 đến 25% người bị ảnh hưởng sẽ gặp phải tất cả các triệu chứng khác trong suốt quá trình mắc bệnh.

• Buồn ngủ quá mức vào ban ngày (EDS). Tất cả những người mắc chứng ngủ rũ đều có EDS, và đây thường được xem như triệu chứng rõ ràng nhất. EDS có đặc điểm buồn ngủ dai dẳng, bất kể một người ngủ bao nhiêu thời gian vào ban đêm. Tuy nhiên, buồn ngủ trong chứng ngủ rũ giống như một “cơn ngủ”, cảm giác buồn ngủ ập đến nhanh chóng. Giữa các cơn ngủ, các cá nhân có mức độ tỉnh táo bình thường, đặc biệt nếu thực hiện các hoạt động khiến họ chú ý.

• Sự tê liệt nhất thời. Sự mất trương lực cơ đột ngột khi một người đang tỉnh táo dẫn đến suy nhược và mất khả năng kiểm soát cơ tự nguyện. Sự tê liệt nhất thời này thường được kích hoạt bởi những cảm xúc đột ngột, mạnh mẽ như cười, sợ hãi, tức giận, căng thẳng hoặc phấn khích. Các triệu chứng của sự tê liệt nhất thời có thể xuất hiện vài tuần hoặc thậm chí vài năm sau khi bắt đầu EDS. Một số người có thể chỉ bị một hoặc hai cơn trong đời, trong khi những người khác có thể gặp nhiều cơn trong ngày. Trong khoảng 10% các trường hợp mắc chứng ngủ rũ, tê liệt nhất thời được xem như triệu chứng đầu tiên xuất hiện và có thể bị chẩn đoán nhầm là rối loạn co giật. Các cuộc tấn công có thể nhẹ và chỉ liên quan đến cảm giác yếu nhẹ nhất thời ở một số cơ hạn chế, chẳng hạn như mí mắt hơi rũ xuống. Các cuộc tấn công nghiêm trọng nhất dẫn đến suy sụp toàn bộ cơ thể trong đó các cá nhân không thể di chuyển. Nhưng ngay cả trong những giai đoạn nghiêm trọng nhất, mọi người vẫn hoàn toàn tỉnh táo.

• Bóng đè. Tình trạng mất khả năng cử động hoặc nói tạm thời trong khi ngủ hoặc thức dậy thường chỉ kéo dài vài giây hoặc vài phút và tương tự như sự ức chế hoạt động cơ tự nguyện do REM gây ra. Chứng tê liệt khi ngủ giống như chứng khó ngủ, ngoại trừ nó xảy ra ở rìa của giấc ngủ. Như với sự tê liệt nhất thời, mọi người vẫn hoàn toàn tỉnh táo. Ngay cả khi nghiêm trọng, chứng tê liệt khi ngủ và sự tê liệt nhất thời không dẫn đến rối loạn chức năng vĩnh viễn - sau khi các đợt tập kết thúc, người bệnh nhanh chóng phục hồi toàn bộ khả năng di chuyển và nói của mình

• Ảo giác. Những hình ảnh rất sống động và đôi khi đáng sợ có thể đi kèm với chứng tê liệt khi ngủ và thường xảy ra khi mọi người đang chìm vào giấc ngủ hoặc thức dậy. Thông thường, nội dung chủ yếu là hình ảnh, nhưng bất kỳ giác quan nào khác đều có thể tham gia.