1. Nội tiết tố là gì?

Nội tiết tố của cơ thể giống như các thông điệp hóa học trong máu gây ra sự thay đổi trong tế bào hoặc cơ quan cụ thể và các mô xung quanh. Ví dụ, hormone adrenaline được sản xuất bởi tuyến thượng thận nằm trên thận và giúp cơ thể chuẩn bị phản ứng trong thời gian căng thẳng.

Như vậy, chức năng của hormone là giúp kiểm soát nhiều quá trình của cơ thể, bao gồm tăng trưởng, phát triển, sinh sản, phản ứng với căng thẳng, chuyển hóa và cân bằng năng lượng.

Bên cạnh đó, các hormone cũng có liên quan đến giấc ngủ theo một số cách thức khác nhau. Do đó, khi người bệnh bị mất ngủ, một nguyên nhân cần lưu ý là khả năng do rối loạn nội tiết tố gây mất ngủ.

2. Nội tiết tố ảnh hưởng đến giấc ngủ thông qua mức độ căng thẳng

Các hormone như adrenaline khiến trí não tỉnh táo, làm khó đi vào giấc ngủ. Để ngăn chặn, nên thực hiện các hoạt động thư giãn thay vì công việc căng thẳng hoặc tập thể dục cường độ cao. Căng thẳng kéo dài kích thích vỏ thượng thận giải phóng cortisol, khiến mức hormone này cao hơn ở người mất ngủ. Các vận động viên cũng có thể gặp khó khăn trong việc ngủ do mức cortisol cao sau luyện tập.

3. Các hormone được giải phóng trong khi ngủ sẽ tăng cường hệ thống miễn dịch

Giấc ngủ không chỉ giúp cơ thể nghỉ ngơi mà còn giải phóng các hormone quan trọng như hormone tăng trưởng, hỗ trợ sự phát triển và sửa chữa mô. Ngoài ra, giấc ngủ giúp duy trì sự cân bằng giữa ghrelin và leptin, hai hormone kiểm soát cảm giác thèm ăn, do đó khi thiếu ngủ, chúng ta dễ cảm thấy thèm ăn và tăng cân. Giấc ngủ còn giúp điều chỉnh insulin và cortisol, giúp cơ thể cảm thấy đói vào buổi sáng và sẵn sàng đối phó với căng thẳng.

Rối loạn nội tiết tố gây mất ngủ không chỉ giảm chất lượng giấc ngủ mà còn làm mất cân bằng prolactin, suy giảm hệ miễn dịch, gây khó khăn trong việc tập trung và thèm ăn carbohydrate.

4. Nội tiết tố ngăn cản phải thức dậy vào ban đêm để đi vệ sinh

Những thay đổi về mức độ hormone trong khi ngủ, bao gồm cả hàm lượng aldosterone và hormone chống bài niệu cao hơn, tác động trên thận làm tăng tái hấp thu nước, cô đặc nước tiểu, khiến cơ thể không cần đi vệ sinh. Từ đó, bộ não được nghỉ ngơi dài hơn với giấc ngủ sâu hơn, chất lượng hơn.

Ở trẻ em, trong khi hệ thống nội tiết tố vẫn đang phát triển, chứng đái dầm có thể bị ảnh hưởng một phần bởi lượng hormone chống bài niệu thấp.

Đây là lý do vì sao ở những người bị mất ngủ nội tiết thường xuyên đi tiểu liên tục vào ban đêm.

5. Hormone khiến cơ thể cảm thấy buồn ngủ vào ban đêm

Mức độ hormone cũng ảnh hưởng đến thời gian khi cơ thể cảm thấy buồn ngủ hay thức tỉnh - đồng hồ sinh học hoặc chu kỳ ngủ - thức. Đóng vai trò quan trọng nhất là hormone melatonin được giải phóng khi bóng tối kéo đến và cho cơ thể biết đã đến giờ đi ngủ. Đây là lý do tại sao xung quanh quá nhiều ánh sáng trước khi đi ngủ có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ vì nó có thể ngăn chặn việc giải phóng melatonin. Và đó cũng là lý do tại sao những người làm ca đêm thường sẽ bị khó ngủ vào ban ngày.

Mặc dù có sẵn melatonin nhân tạo nhằm chữa rối loạn nội tiết tố mất ngủ, nếu dùng sai liều lượng và không đúng thời điểm trong ngày có thể khiến mọi thứ trở nên tồi tệ hơn, vì vậy tốt nhất chỉ nên sử dụng melatonin dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

6. Hormones đánh thức cơ thể dậy vào buổi sáng

Mức độ hormone cortisol giảm trước khi đi ngủ và tăng vào ban đêm, đạt đỉnh điểm ngay trước khi thức dậy. Điều này hoạt động giống như một tín hiệu đánh thức, kích thích sự thèm ăn và năng lượng trong cơ thể.

Khi phải di chuyển một quãng đường dài, qua nhiều múi giờ khác nhau, chu kỳ ngủ - thức của cơ thể sẽ mất một lúc để điều chỉnh. Vì vậy, mức độ cortisol tăng lên và cảm giác đói có thể xảy ra vào những thời điểm không thích hợp trong ngày.

7. Vấn đề rối loạn nội tiết tố mất ngủ và giới tính

Sự thay đổi hormone ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ của phụ nữ, đặc biệt là trong chu kỳ kinh nguyệt. Trước kỳ kinh, sự giảm đột ngột progesterone có thể làm giảm giấc ngủ "REM", nơi xảy ra phần lớn các giấc mơ. Phụ nữ có triệu chứng tiền kinh nguyệt cũng gặp khó khăn khi ngủ, với sự giảm melatonin trước khi ngủ. Trong thai kỳ, nồng độ progesterone cao khiến buồn ngủ ban ngày và có thể gây ngáy. Mãn kinh làm giảm estrogen, dẫn đến khó ngủ, nhiệt độ cơ thể không ổn định và tăng adrenaline, có thể gây ngưng thở khi ngủ.

Ở nam giới, mức testosterone cao nhất đạt được trong giấc ngủ, và thiếu ngủ có thể làm giảm testosterone, ảnh hưởng đến giấc ngủ. Lạm dụng testosterone có thể gây ra vấn đề giấc ngủ khác.