Có những người dường như rất dễ dàng đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, lách mình qua những thử thách và cú sốc của cuộc sống mà không tỏ ra mệt mỏi. Vậy bí quyết của họ là gì?

Tính kiên cường chính là yếu tố quan trọng giúp con người vượt qua khó khăn. Mặc dù không có một định nghĩa chung duy nhất về tính kiên cường, nhưng chúng ta có thể hiểu nó là khả năng duy trì sức mạnh tinh thần trong những hoàn cảnh khó khăn, chịu đựng và phục hồi sau những thất bại. Kiên cường thường được hình thành từ những yếu tố sinh học trong giai đoạn đầu đời khi bộ não của trẻ đang phát triển.

Một nghiên cứu kéo dài ba mươi năm đã theo dõi 698 trẻ em qua ba thập kỷ đầu đời, đặc biệt chú trọng đến cách mà những đứa trẻ này phản ứng với các sang chấn và căng thẳng trong cuộc sống. Hai phần ba trong số chúng có xuất thân từ gia đình ổn định và cuộc sống bình thường, trong khi một phần ba còn lại phải đối mặt với những khó khăn và thử thách lớn hơn, được xếp vào nhóm “có nguy cơ”. Kết quả cho thấy, trong nhóm “có nguy cơ”, một phần ba trẻ em gặp phải các vấn đề học tập và hành vi, trong khi phần còn lại, dù gặp nhiều khó khăn, lại lớn lên thành những người có tính cách mạnh mẽ và biết quan tâm, chăm sóc người khác. Họ đã phát triển được tính kiên cường.

Lý do cho kết quả này có thể xuất phát từ hai yếu tố chính:

Một số trẻ em may mắn có được sự hỗ trợ từ những người chăm sóc, như cha mẹ, giáo viên, hoặc người giám hộ, những người luôn sẵn sàng giúp đỡ và đảm bảo rằng chúng không phải đơn độc vượt qua những thử thách trong cuộc sống.

Những đứa trẻ khác vốn đã có tính cách độc lập và kiên định từ khi còn nhỏ, giúp chúng dễ dàng vượt qua mọi gian khó mà không cần sự trợ giúp bên ngoài.

Điều thú vị là, có những người ban đầu không có tính kiên cường nhưng qua thời gian, họ đã phát triển được phẩm chất này. Vậy làm thế nào để xây dựng và nuôi dưỡng tính kiên cường trong chính bản thân mình?

1. Tìm kiếm sự lạc quan trong mọi tình huống, nhất là trước những thách thức lớn

Một trong những yếu tố quan trọng giúp xây dựng tính kiên cường là cách bạn nhìn nhận vấn đề. Nếu bạn nhìn vào những sự kiện căng thẳng trong cuộc sống như những thảm họa không thể vượt qua, bạn sẽ cảm thấy choáng ngợp. Tuy nhiên, nếu bạn duy trì một tâm thế tích cực và tìm thấy một ánh sáng trong bóng tối, bạn sẽ cảm thấy dễ dàng đối diện với thử thách. Việc tập trung vào mặt tích cực sẽ giúp bạn duy trì sự lạc quan, giảm bớt cảm giác quá tải và từ đó xây dựng được sức mạnh tinh thần. Trong các triết lý như đạo Phật, thế giới mà chúng ta trải nghiệm thực chất chỉ là kết quả của cách mà chúng ta nhìn nhận và phản ứng với nó.

2. Xây dựng một mạng lưới hỗ trợ vững chắc

Một đặc điểm chung của những đứa trẻ kiên cường là chúng đều có những người chăm sóc, những người luôn sẵn sàng hỗ trợ và giúp đỡ chúng trong những thời điểm khó khăn. Hệ thống hỗ trợ này có thể đến từ cha mẹ, thầy cô giáo, hoặc những người bạn thân thiết. Khi bạn đối diện với khó khăn trong cuộc sống, một người luôn tin tưởng và giúp đỡ bạn có thể là điểm tựa vững chắc giúp bạn đứng vững. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người bạn tin tưởng, hoặc tạo dựng một nhóm bạn bè, đồng nghiệp, hay những người có cùng chí hướng.

3. Làm những việc tốt để nâng cao cảm giác hạnh phúc và sự bình yên

Các nghiên cứu cho thấy hành động làm điều tốt không chỉ có lợi cho người nhận mà còn giúp người cho cảm thấy tốt hơn về bản thân mình. Khi bạn giúp đỡ người khác, não bộ của bạn sẽ sản sinh ra serotonin, một chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng nâng cao tâm trạng. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn đối diện với những thử thách trong cuộc sống, vì nó giúp bạn giảm thiểu cảm giác lo âu, căng thẳng. Hơn nữa, việc ghi nhận lòng tốt của người khác, dù là qua việc viết nhật ký lòng biết ơn hay đơn giản là chia sẻ những điều tốt đẹp bạn nhận được, cũng có thể giúp bạn dễ dàng đánh giá lại tình huống theo cách tích cực hơn, giảm bớt những suy nghĩ tiêu cực.

4. Chăm sóc bản thân để duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất

Không chỉ cần ăn uống đầy đủ và duy trì một chế độ luyện tập thể dục hợp lý, mà bạn cũng cần dành thời gian để chăm sóc sức khỏe tinh thần của mình. Những căng thẳng tích tụ có thể làm tổn hại đến tinh thần, khiến bạn dễ dàng phản ứng thái quá trước những tình huống căng thẳng. Để chống lại sự tích tụ của căng thẳng, việc ngủ đủ giấc và có thời gian nghỉ ngơi đầy đủ là vô cùng quan trọng. Khi bạn thư giãn và nghỉ ngơi, não bộ vẫn tiếp tục làm việc và phục hồi, giúp bạn dễ dàng đối diện với các thử thách trong cuộc sống.

Khi bạn luyện tập những thói quen này một cách kiên trì, bạn sẽ dần dần phát triển được tính kiên cường. Từ đó, bạn sẽ trở nên vững vàng hơn trước những thử thách, cảm thấy ít căng thẳng hơn khi đối diện với những tình huống khó khăn và có thể xử lý những áp lực trong công việc và cuộc sống một cách bình tĩnh và tự tin hơn.