1. Nói dối bệnh lý là gì ?

Nói dối bệnh lý là hành vi nói dối kinh niên mà không có lý do rõ ràng, khác với việc thỉnh thoảng nói dối để tránh rắc rối hay bảo vệ cảm xúc người khác. Tình trạng này có thể xuất phát từ các rối loạn tâm thần như rối loạn nhân cách chống đối xã hội, nhưng cũng có những người không có lý do y tế cụ thể cho hành vi này.

2. Cách phát hiện một người nói dối bệnh lý

Việc xác định một người nói dối bệnh lý không phải lúc nào cũng dễ dàng. Sau đây là một số dấu hiệu có thể giúp bạn xác định một người nói dối bệnh lý:

• Những lời nói dối bệnh lý dường như không có lợi ích cụ thể. Trong khi một người có thể nói dối để tránh các tình huống không thoải mái, chẳng hạn như né tránh sai lầm hoặc gặp rắc rối, thì một người nói dối bệnh lý lại nói dối nhưng không nhằm vào một mục đích hay lợi ích cụ thể nào.

• Họ thường tỏ ra anh hùng hoặc là nạn nhân trong nhiều câu chuyện của họ. Những người nói dối bệnh lý có xu hướng nói những lời dối trá nhằm mong muốn đạt được sự ngưỡng mộ, cảm thông hoặc chấp nhận của người khác.

• Câu chuyện họ kể thường có khuynh hướng phức tạp và rất chi tiết. Những câu chuyện họ kể thường kịch tính, chi tiết và đầy màu sắc.

• Họ trả lời một cách công phu và nhanh chóng cho các câu hỏi, nhưng các câu trả lời thường mơ hồ và không cung cấp câu trả lời cho câu hỏi.

• Những người nói dối bệnh lý cũng có xu hướng là những người giỏi hùng biện. Họ cũng biết cách tương với người khác khi giao tiếp. Họ là những người có óc sáng tạo và nhiều ý tưởng độc đáo, đồng thời là những người ứng biến nhanh và thường không có dấu hiệu nói dối thông thường, chẳng hạn như ngưng lại lâu khi nói hoặc tránh giao tiếp bằng mắt.

• Họ có thể kể các phiên bản khác nhau của cùng một câu chuyện, điều này là do họ đã quên các chi tiết trước đó.

• Đôi lúc họ sẽ tin tưởng vào những lời nói dối của chính mình. Thật khó để đối phó với một người nói dối bệnh lý - người có thể không phải lúc nào cũng ý thức được việc họ nói dối. Các chuyên gia tin rằng họ có thể không biết sự khác biệt giữa thực tế và hư cấu sau một thời gian dài nói dối thường xuyên.

3. Phân biệt lời nói dối bệnh lý và lời nói dối bình thường

Lời nói dối bình thường thường xuất phát từ mong muốn bảo vệ bản thân hoặc tránh rắc rối, mà không có mục đích xấu. Những ví dụ như nói rằng bạn bị đau đầu để tránh một cuộc họp, hoặc nói rằng bạn đã thanh toán hóa đơn nhưng thực tế lại quên, đều thuộc loại này. Tuy nhiên, nói dối bệnh lý lại mang tính chất thường xuyên và không thể kiểm soát, không có lý do rõ ràng và không có cảm giác tội lỗi khi bị phát hiện. Những người nói dối bệnh lý có thể tạo ra những câu chuyện giả về thành tựu, bệnh tật, hoặc mối quan hệ để gây ấn tượng hoặc thu hút sự chú ý.

4. Làm thế nào để đối phó với một người nói dối bệnh lý?

Hầu hết mọi người đều nói dối ít nhất một lần trong đời. Nhưng khi biết một người đang mắc phải chứng nói dối bệnh lý, bạn khó có thể giao tiếp hay đối xử bình thường với họ. Dưới đây là một số gợi ý để giúp bạn đối phó với một người nói dối bệnh lý:

• Đừng mất bình tĩnh: Dù có thể khiến bạn bực bội, nhưng điều quan trọng là không nên tức giận trở khi đối mặt với một kẻ nói dối bệnh lý. Hãy cố gắng tử tế nhưng vẫn có thái độ kiên quyết đối với họ.

• Sẵn sàng cho sự phủ nhận: Một người nói dối bệnh lý có thể có xu hướng phản ứng trước bằng một lời nói dối. Nếu bạn cố tình chất vấn về lời nói dối của họ, rất có thể họ sẽ phủ nhận điều đó. Họ có thể trở nên tức giận và bày tỏ sự sốc trước lời buộc tội. Do đó, bạn hãy chấp nhận điều đó và hiểu rằng họ đang có một bệnh lý cần giúp đỡ.

• Hãy nhớ rằng đó không phải là vì bạn: Khi một người luôn đưa ra những lời dối trá đối với bạn, bạn có thể cảm thấy khó chịu và nghĩ rằng có lẽ mình chính là lý do khiến họ phải nói dối. Nhưng hãy nhớ rằng người đó có thể bị thúc đẩy bởi chứng rối loạn nhân cách tiềm ẩn.

• Hãy ủng hộ: Khi nói chuyện với một người mắc chứng nói dối bệnh lý, hãy nhắc họ rằng họ không cần cố gắng gây ấn tượng với bạn. Hãy cho họ biết rằng bạn đánh giá cao con người thật của họ.

• Đừng lôi kéo họ: Khi bạn nhận thấy người đó đang nói dối, bạn có thể đặt câu hỏi về những gì họ đang nói, điều này có thể khiến họ ngừng nói dối vào thời điểm đó. Bạn cũng có thể cho họ biết rằng bạn mong muốn ngừng cuộc trò chuyện vì họ đã không trung thực.

• Đề nghị trợ giúp y tế: Đừng nên phán xét họ. Hãy bày tỏ rằng bạn lo ngại rằng hành vi của họ có thể xuất phát từ một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn và đề nghị họ nên tìm đến sự trợ giúp chuyên nghiệp. Hãy cho họ biết đề xuất của bạn xuất phát từ sự quan tâm đến sức khỏe của họ. Bạn có thể chuẩn bị trước thông tin về việc nói dối bệnh lý, chẳng hạn như bản in của một bài báo hoặc một tập sách nhỏ mà họ có thể đọc khi sẵn sàng.