Làm gì khi làm việc trong môi trường công sở độc hại?

Ai cũng mong muốn có cơ hội làm việc trong một môi trường lý tưởng: sếp tâm lý, đồng nghiệp thân thiện, công việc hài hòa giữa học hỏi và thư giãn, cùng mức lương hấp dẫn. Tuy nhiên, theo Tổng điều tra Kinh tế năm 2021, cả nước có hơn 683.000 doanh nghiệp đang hoạt động, nhưng không phải môi trường nào cũng hoàn hảo và công việc nào cũng như mơ. Vậy, môi trường công sở độc hại là gì và làm thế nào để vượt qua?

Công sở độc hại là gì?

Môi trường công sở độc hại (hay Toxic Workplace) là nơi khiến nhân viên không thể làm việc hiệu quả hoặc phát triển bản thân do bầu không khí tiêu cực, sự thiếu minh bạch hoặc những hành vi không lành mạnh từ đồng nghiệp, cấp quản lý hay thậm chí từ chính văn hóa công ty. Những cuộc đấu đá nội bộ và những quy tắc ngầm vô lý thường là nguyên nhân chính gây ra sự kém hiệu quả, làm tổn hại đến tinh thần nhân viên. Trong nhiều trường hợp, các hành vi này nhằm mục đích duy trì quyền lực, tiền bạc hoặc địa vị của một số cá nhân trong tổ chức.

Dấu hiệu của môi trường công sở độc hại

Bạn có thể nhận ra mình đang làm việc trong một môi trường độc hại nếu xuất hiện một số dấu hiệu sau:

1. Tỷ lệ nghỉ việc cao và liên tục

Nếu doanh nghiệp thường xuyên có sự thay đổi nhân sự đến mức bạn không thể nhớ hết tên đồng nghiệp hoặc chức vụ của họ, đây có thể là dấu hiệu rõ ràng của một môi trường không lành mạnh. Một vài cá nhân rời đi có thể do lý do cá nhân, nhưng khi nhiều người liên tục ra đi, vấn đề chắc chắn nằm ở bộ máy tổ chức.

2. Nhà quản lý “độc hại”

Những nhà quản lý có tính cách thao túng, soi mói hoặc lạm dụng quyền lực sẽ tạo ra môi trường thiếu công bằng, minh bạch. Họ có thể bóc lột nhân viên để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc liên tục phê bình, làm giảm sự tự tin của nhân viên. Một số quản lý bề ngoài có vẻ hết lòng vì công việc nhưng thực chất lại chỉ chăm lo cho sự nghiệp của riêng mình.

3. Những quy tắc ngầm vô lý

Một môi trường độc hại thường tồn tại những luật lệ không chính thức, chẳng hạn như người mới phải "quy lụy" người cũ, tặng quà cho sếp để thăng tiến hoặc tham gia các nhóm chia bè phái. Những quy tắc này không chỉ đi ngược lại đạo đức nghề nghiệp mà còn tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các nhân viên.

4. Drama nhiều hơn công việc

Nếu thời gian dành cho bàn tán thị phi nhiều hơn thời gian giải quyết công việc, doanh nghiệp bạn có thể đang tồn tại vấn đề. Việc liên tục bị kéo vào các mâu thuẫn hoặc cuộc đấu tranh phe phái khiến nhân viên mất tập trung và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất làm việc.

5. Quan hệ đồng nghiệp không lành mạnh

Trong môi trường độc hại, đồng nghiệp thường có xu hướng đổ lỗi, không nhận trách nhiệm, hoặc thể hiện thái độ tiêu cực. Thậm chí, hành vi bắt nạt công sở như cô lập, nói xấu, hạ thấp giá trị đồng nghiệp cũng có thể xảy ra, làm mối quan hệ trong tổ chức ngày càng căng thẳng.

6. Hệ thống vận hành thiếu hiệu quả

Ngay cả khi lãnh đạo và đồng nghiệp không gây vấn đề, một cơ chế vận hành rời rạc cũng có thể tạo ra môi trường độc hại. Ví dụ, thiếu cơ hội đào tạo hoặc thiếu sự giao tiếp rõ ràng giữa các phòng ban sẽ khiến nhân viên mất phương hướng trong công việc.

Tác hại của môi trường công sở độc hại

Nghiên cứu của Trường Kinh doanh thuộc Đại học Manchester đã chỉ ra rằng, những người làm việc dưới quyền quản lý độc hại dễ bị ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần, chẳng hạn như căng thẳng hoặc trầm cảm. Dưới đây là một số hệ quả thường gặp:

Sức khỏe tinh thần suy giảm: Nhân viên thường xuyên đối mặt với căng thẳng hoặc cảm giác bị chèn ép có thể mất động lực làm việc, trở nên cáu gắt, lo âu và dẫn đến trầm cảm.

Thể chất bị ảnh hưởng: Các triệu chứng như mất ngủ, chán ăn, đau đầu hoặc đau lưng là những biểu hiện phổ biến khi phải làm việc trong môi trường độc hại.

Tác động xấu đến các mối quan hệ cá nhân: Khi mang những cảm xúc tiêu cực từ công việc về nhà, mối quan hệ với gia đình và bạn bè cũng bị ảnh hưởng, tạo thành vòng xoáy áp lực giữa công việc và cuộc sống.

Làm gì khi làm việc trong môi trường độc hại?

Nếu bạn nhận thấy mình đang ở trong một nơi làm việc không lành mạnh, dưới đây là một số gợi ý để vượt qua:

1. Lấy góc nhìn từ người khác

Chia sẻ tình huống với bạn bè, đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc người quen trong ngành. Họ có thể cung cấp những đánh giá khách quan và gợi ý thực tế để bạn đưa ra quyết định phù hợp.

2. Lên tiếng khi cần thiết

Hãy chủ động trao đổi với quản lý hoặc phòng nhân sự về những vấn đề bạn gặp phải. Nếu tình hình nghiêm trọng, bạn có thể nhờ đến sự hỗ trợ của các tổ chức lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền.

3. Tập trung vào điều bạn kiểm soát

Thay vì cố gắng thay đổi cả hệ thống, hãy tập trung vào công việc và những nhiệm vụ mà bạn có thể hoàn thành. Điều này không chỉ giúp bạn giữ vững sự chuyên nghiệp mà còn giúp giảm căng thẳng.

4. Ghi lại bằng chứng

Trong trường hợp xảy ra xung đột, hãy lưu lại các cuộc trao đổi qua email, tin nhắn hoặc các tài liệu liên quan để bảo vệ quyền lợi của mình.

5. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ đồng nghiệp

Nếu có đồng nghiệp đáng tin cậy, hãy cùng nhau tạo một nhóm hỗ trợ lẫn nhau. Điều này không chỉ giúp bạn có thêm động lực mà còn tạo nên tiếng nói chung để cải thiện môi trường làm việc.

6. Sẵn sàng tìm kiếm công việc mới

Nếu bạn đã làm hết sức có thể mà môi trường làm việc vẫn không thay đổi, việc tìm kiếm một cơ hội mới là giải pháp hợp lý. Một môi trường công bằng và tích cực luôn là nền tảng tốt nhất để bạn phát triển sự nghiệp.

Môi trường làm việc là một phần quan trọng của cuộc sống, nhưng không phải lúc nào bạn cũng có thể thay đổi nó. Vì vậy, việc nhận diện và xử lý đúng cách khi gặp phải nơi làm việc độc hại sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân, cả về sức khỏe tinh thần lẫn sự nghiệp lâu dài.