Cách phòng tránh 'tư duy tập thể' để họp nhóm không đi vào lối mòn

Hiểu rõ về tư duy tập thể

• Khái niệm: Được nhắc đến lần đầu vào năm 1972 bởi nhà tâm lý học xã hội Irving L. Janis, miêu tả hiện tượng khi các thành viên trong nhóm cố gắng đạt được sự đồng thuận cao nhất, gạt bỏ ý kiến riêng để chấp nhận ý kiến chung.

• Nguyên nhân tồn tại: Sợ mất hòa thuận, bị xa lánh.

Dấu hiệu nhận biết

1. Ảo tưởng sức mạnh: Thành viên trở nên lạc quan quá mức và liều lĩnh.

2. Niềm tin tuyệt đối: Xem nhẹ tính đúng sai và hậu quả.

3. Biện hộ: Ngăn cân nhắc lại quan điểm, bỏ qua nguy cơ tiềm ẩn.

4. Suy nghĩ rập khuôn: Bỏ qua hoặc ác cảm với người ngoài nhóm phản bác.

5. Tự kiểm duyệt: Che giấu cảm xúc và nghi ngờ.

6. Người gác cổng: Che giấu thông tin gây bất đồng, thiếu dữ liệu cần thiết.

7. Ảo giác đồng thuận: Tin rằng mọi người đã nhất trí.

8. Gây áp lực: Lên thành viên dám thể hiện quan điểm riêng.

Mặt lợi và hại của tư duy tập thể

• Lợi ích: Đi đến quyết định chung và hoàn thành mục tiêu nhanh chóng.

• Hạn chế: Giảm sáng tạo, suy nghĩ độc lập, dễ dẫn đến quyết định sai lầm và giải pháp kém hiệu quả.

Nguyên nhân dẫn đến tư duy tập thể

• Thành viên có tính cách tương tự nhau.

• Trưởng nhóm quyền lực và sức hút lớn.

• Làm việc dưới áp lực cao, tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Ngăn ngừa tác hại của tư duy tập thể

1. Tránh nêu quan điểm riêng đầu tiên: Để thành viên bày tỏ quan điểm trước.

2. Bổ nhiệm vai trò phản biện: Một hoặc vài người phản biện lại các ý kiến đã nêu ra.

3. Thảo luận ý kiến với người ngoài: Có được quan điểm khách quan.

4. Khuyến khích tư duy phản biện: Không hạn chế bất đồng quan điểm.

5. Hạn chế sự có mặt của trưởng nhóm/người lãnh đạo: Tránh ảnh hưởng đến quyết định chung.