Mạng xã hội – "Thủ phạm" khiến chúng ta mất tập trung

Sự suy giảm khả năng tập trung trong thời đại số

Mất tập trung và suy nghĩ quá nhiều đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng của thời đại chúng ta. Khoảng 30 năm trước, khi còn là một đứa trẻ, tôi thậm chí còn thấy lũ trẻ xung quanh chẳng thích suy nghĩ nhiều. Thế nhưng bây giờ, mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn.

Không chỉ suy nghĩ nhiều hơn, thế hệ trẻ ngày nay dường như không thể ngừng suy nghĩ. Nếu không có điều gì để suy ngẫm, theo dõi hoặc bàn tán, họ trở nên bồn chồn, thậm chí hiếu động thái quá và đánh mất sự tập trung vào những việc quan trọng.

Vậy điều gì đã tác động đến bộ não của chúng ta trong 30 năm qua?

Câu trả lời chính là: Sự bùng nổ của cuộc cách mạng thông tin và sự thao túng của truyền thông – quảng cáo.

Sự thay đổi trong cách tiếp nhận thông tin

Nếu như ngày trước, khi bật TV lên, ta chỉ có vài kênh truyền hình như VTV1, VTV3, HTV7, HTV9, thì ngày nay, mở YouTube lên, bạn có hàng triệu kênh để lựa chọn.

Thế nhưng, sự phát triển này không đến mà không có cái giá. Để cung cấp nội dung miễn phí cho hàng tỷ người trên thế giới, YouTube cần doanh thu từ quảng cáo. Và để làm được điều đó, nền tảng này cố gắng giữ chân bạn càng lâu càng tốt, nhằm chèn thêm thật nhiều quảng cáo vào giữa các video.

Nhưng không phải ai cũng kiên nhẫn với quảng cáo. Vậy nên, các nền tảng này nhắm đến những đối tượng dễ mất tập trung nhất.

Mạng xã hội – Công cụ "đào tạo" sự mất tập trung

Những đặc điểm của người dễ mất tập trung

Các kênh truyền thông và quảng cáo trên YouTube, TikTok, Facebook nhắm đến những người có hai đặc điểm sau:

• Có nhiều thời gian rảnh

• Không phân biệt được đâu là nội dung thật, đâu là quảng cáo

Và đúng như bạn đoán, nhóm đối tượng này chính là trẻ em.

Thay vì quảng cáo đến phụ huynh, các nhà quảng cáo trực tiếp nhắm vào những đứa trẻ – những người có khả năng tiếp nhận thông tin một cách vô thức. Hậu quả là bộ não trẻ em luôn ở trong trạng thái kích thích cao độ, khiến việc tiếp thu kiến thức trở nên khó khăn hơn.

Chúng ta mất tập trung vì làm quá nhiều việc cùng lúc

Lớn lên, chúng ta tiếp cận với hai công cụ "tối thượng" của thời đại: máy tính và smartphone.

Hai thiết bị này cho phép chúng ta làm nhiều việc cùng lúc (multi-tasking), từ làm việc, giải trí đến giao tiếp. Và rồi ta tưởng rằng bộ não mình cũng có thể đa nhiệm như vậy. Nhưng sự thật thì...

Não bộ không hề làm nhiều việc cùng lúc, nó chỉ liên tục "nhảy" từ việc này sang việc khác.

Hình dung một người đang làm việc với laptop, trên màn hình mở ba tab cùng lúc, tai đeo tai nghe, đồng hồ thông minh liên tục rung lên thông báo tin nhắn, trong khi miệng vẫn đang nhai bữa trưa từ hồi chiều. Trông có vẻ bận rộn, nhưng thực tế, não bộ chỉ đang liên tục chuyển đổi giữa các nhiệm vụ, khiến bạn tốn nhiều năng lượng mà hiệu quả công việc lại không đáng kể.

Tại sao mất tập trung khiến chúng ta khó học kiến thức mới?

Khi bạn liên tục gián đoạn công việc để làm những việc khác, bộ não không có đủ thời gian để tạo ra các liên kết nơ-ron bền vững – nền tảng quan trọng giúp ta tiếp thu và ghi nhớ kiến thức.

Nói đơn giản, nếu bạn không tập trung đủ lâu vào một việc, bạn sẽ không thể học được điều gì mới.

3 cách để lấy lại sự tập trung

Việc mất tập trung không xảy ra trong một sớm một chiều, mà do thói quen xấu tích lũy qua thời gian dài. Vậy nên, để lấy lại sự tập trung, chúng ta cần điều chỉnh từ những thói quen nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.

1. Loại bỏ thói quen đa nhiệm

•  Hãy tạo ra một môi trường làm việc tập trung.

•  Khi làm việc với máy tính, hãy để điện thoại sang một bên.

•  Khi cần tìm kiếm thông tin, chỉ mở đúng một ứng dụng cần thiết, xong việc thì đóng ngay.

Tóm lại: Chỉ tập trung vào một việc duy nhất trong một khoảng thời gian nhất định.

2. Áp dụng bộ lọc thông tin cá nhân

Trước khi để một thông tin nào đó làm phiền bạn, hãy tự hỏi hai câu hỏi sau:

• Việc này có ảnh hưởng trực tiếp đến mình không? Nếu không, bỏ qua. Nếu có, chuyển sang câu số 2.

• Mình có thể tác động trực tiếp đến nó không? Nếu không, cũng bỏ qua. Nếu có, lập kế hoạch và giải quyết ngay.

Tóm lại: Không phí thời gian và năng lượng vào những thứ không quan trọng.

3. Lên kế hoạch cho những khoảng thời gian "ngắt kết nối"

• Thay vì dành hàng giờ trên mạng xã hội, hãy lên kế hoạch để thực hiện những hoạt động không liên quan đến công nghệ.

• Thử viết nhật ký, chạy bộ, chơi đàn, nấu ăn, vẽ tranh, chụp ảnh… bất cứ thứ gì giúp bạn rời xa màn hình.

• Khi làm những việc này, hãy hoàn toàn tập trung vào nó, không bị phân tâm bởi điện thoại hay máy tính.

Tóm lại: Hãy dành thời gian để kết nối với chính mình thay vì thế giới ảo.