1. Mục đích của việc xây dựng thói quen

Trước khi bắt tay vào việc hình thành thói quen mới, điều quan trọng là chúng ta phải hiểu rõ lý do tại sao thói quen lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến cuộc sống của chúng ta. Thói quen không chỉ là những hành động tự động, mà còn là chìa khóa để chúng ta hoàn thiện bản thân và tiến gần hơn tới mục tiêu cuộc sống.

Thói quen có thể là hai mặt: một mặt tốt và một mặt xấu. Các thói quen tích cực như đọc sách, tập thể dục, hoặc viết lách không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh mà còn kích thích tâm trí, làm cho chúng ta sống có mục đích và đầy cảm hứng hơn. Ngược lại, những thói quen xấu như ăn uống không lành mạnh, uống rượu quá mức, hay thức khuya sẽ khiến chúng ta đánh mất sức khỏe và cảm thấy mệt mỏi, kiệt quệ.

Chính vì vậy, xây dựng thói quen không chỉ đơn thuần là tạo ra một thói quen mới, mà là giúp chúng ta định hình lại cách sống và hoàn thiện bản thân, tạo nền tảng vững chắc cho sự thành công lâu dài.

2. Cách thức hình thành và vận hành thói quen

Thói quen hình thành giống như việc tạo ra một con đường trong rừng. Khi bạn lặp lại một hành động đủ lâu, con đường đó sẽ ngày càng rõ nét và dễ đi qua hơn, khiến não bộ dễ dàng thực hiện hành động đó một cách tự động mà không cần phải suy nghĩ quá nhiều. Lý do là não bộ của chúng ta được thiết kế để tiết kiệm năng lượng. Mỗi lần chúng ta làm một hành động mới, não sẽ tiêu tốn năng lượng để lên kế hoạch và quyết định cách thức thực hiện. Tuy nhiên, khi thói quen được hình thành, quá trình này sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, và hành động sẽ diễn ra một cách tự động.

Để hình thành một thói quen mới, bạn cần hiểu rõ quá trình này. Mỗi thói quen mới yêu cầu sự lặp đi lặp lại liên tục, một chút kiên nhẫn, và đặc biệt là khả năng tự động hóa hành động đó.

3. Các bước để xây dựng thói quen và hoàn thành mục tiêu

Bước 1: Làm rõ mục tiêu

Để xây dựng thói quen mới, bước đầu tiên và quan trọng nhất là bạn phải làm rõ mục tiêu của mình. Việc cụ thể hóa mục tiêu sẽ giúp bạn có động lực và dễ dàng cam kết hơn với hành động của mình. Thay vì đặt ra mục tiêu mơ hồ như “Tôi muốn học tiếng Anh tốt hơn”, bạn cần phải cụ thể hóa mục tiêu như sau: “Tôi sẽ học và ghi nhớ 10 từ vựng mới vào chiều ngày 3/3/2023 tại nhà”. Việc chỉ rõ thời gian và địa điểm giúp bạn tạo được một cam kết mạnh mẽ với chính mình và làm cho mục tiêu trở nên thực tế hơn.

Bước 2: Khiến thói quen trở nên thú vị

Một trong những lý do khiến chúng ta dễ dàng từ bỏ thói quen là vì thiếu đi sự thú vị. Mặc dù chúng ta biết rằng những thói quen tốt sẽ mang lại lợi ích lâu dài, nhưng nếu cảm thấy việc thực hiện quá nhàm chán, bạn sẽ mất động lực rất nhanh.

Một cách để giữ cho thói quen trở nên hấp dẫn hơn là thay đổi cách nhìn nhận về chúng. Hãy thay vì nói “Tôi phải đọc sách để có thêm kiến thức”, bạn có thể nói: “Đọc sách giúp tôi tiếp xúc với những ý tưởng mới và mở rộng tầm nhìn”. Điều này giúp não bộ cảm thấy hành động này không chỉ là một nhiệm vụ mà là một cơ hội để học hỏi và phát triển bản thân.

Bước 3: Giảm độ khó và làm cho thói quen trở nên dễ dàng hơn

Đôi khi chúng ta có thể thất bại trong việc duy trì thói quen vì chúng quá khó khăn hoặc quá tham vọng. Ví dụ, bạn muốn học tiếng Anh giỏi và đặt mục tiêu học thuộc 100 từ vựng mỗi ngày, nhưng chỉ sau vài ngày, bạn cảm thấy quá tải và bỏ cuộc.

Để tránh điều này, hãy bắt đầu với những mục tiêu nhỏ và dễ dàng thực hiện hơn, chẳng hạn như học 5-10 từ vựng mỗi ngày. Điều này không chỉ giúp bạn tránh được cảm giác quá tải, mà còn duy trì được tần suất đều đặn cho thói quen. Khi bạn có thể hoàn thành những mục tiêu nhỏ này, bạn sẽ có động lực để tiếp tục và đạt được mục tiêu lớn hơn trong tương lai. Sự lặp lại của những hành động nhỏ này sẽ củng cố thói quen và giúp bạn tiến bộ một cách vững chắc.

Bước 4: Tạo sự thỏa mãn để duy trì động lực

Bước quan trọng nhất trong việc xây dựng thói quen chính là khiến hành động đó trở nên thỏa mãn và có phần thưởng xứng đáng. Khi chúng ta thực hiện một hành động mang lại cảm giác thoải mái, não bộ sẽ sản sinh dopamine, chất dẫn truyền thần kinh giúp chúng ta cảm thấy hạnh phúc và thỏa mãn.

Với những thói quen không có kết quả ngay lập tức, như tập thể dục hay ăn uống lành mạnh, chúng ta cần tạo ra sự thỏa mãn sau mỗi lần thực hiện. Một cách tuyệt vời để làm điều này là theo dõi tiến trình của bạn và ghi nhận sự tiến bộ. Ví dụ, nếu mục tiêu của bạn là tập thể dục đều đặn, hãy ghi lại số ngày bạn đã tập luyện trong một tháng và cảm nhận sự thay đổi của cơ thể. Đo lường sự tiến bộ và tự thưởng cho mình sẽ là một động lực to lớn giúp bạn duy trì thói quen trong dài hạn.

4. Kết luận

Xây dựng thói quen là một quá trình dài và đầy thử thách. Bạn không thể thay đổi trong một sớm một chiều, và việc đạt được mục tiêu lớn từ những thói quen nhỏ cần sự kiên trì và kiên nhẫn. Như những bước chân nhỏ đều đặn trên con đường dài, các thói quen tốt sẽ dần hình thành và giúp bạn cải thiện bản thân từng ngày.

Tương lai của bạn được định hình bởi những thói quen bạn xây dựng trong hiện tại. Hãy nhớ rằng, dù là một hành động nhỏ, nhưng nếu thực hiện đều đặn và kiên trì, bạn sẽ thấy được sự thay đổi to lớn theo thời gian. Việc thay đổi thói quen không phải là việc đơn giản, nhưng nếu bạn có thể bắt đầu từ những bước nhỏ và duy trì thói quen này, bạn sẽ đạt được những kết quả đáng kinh ngạc trong tương lai.