Bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm thất nghiệp là quyền lợi quan trọng của người lao động, giúp họ có sự bảo vệ tài chính khi gặp phải các tình huống không mong muốn như thất nghiệp, ốm đau, hay nghỉ hưu. Tuy nhiên, thực tế nhiều người lao động khi nghỉ việc không lấy sổ bảo hiểm xã hội. Vậy, liệu việc không lấy sổ bảo hiểm có ảnh hưởng gì? Hãy cùng tìm hiểu dưới đây.

Những bất lợi khi người lao động nghỉ việc mà không lấy sổ BHXH

1. Không thể hưởng trợ cấp thất nghiệp

Trợ cấp thất nghiệp là quyền lợi mà người lao động được nhận khi chấm dứt hợp đồng lao động và đủ điều kiện. Theo Điều 49 của Luật Việc làm năm 2013, để được hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động phải:

Đã chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc (trừ trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng).

Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trong vòng 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.

Đã nộp hồ sơ tại trung tâm dịch vụ việc làm trong vòng 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng.

Sau 15 ngày nộp hồ sơ, chưa tìm được việc làm (trừ một số trường hợp đặc biệt).

Trong hồ sơ để nhận trợ cấp thất nghiệp, sổ BHXH là một trong các giấy tờ cần thiết. Nếu không lấy sổ BHXH khi nghỉ việc, hồ sơ sẽ không hợp lệ và người lao động sẽ không được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Mặc dù số tiền trợ cấp và thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp sẽ được bảo lưu, nhưng bạn sẽ không thể nhận trợ cấp cho đến khi làm hồ sơ lại trong tương lai.

2. Không được hưởng hỗ trợ học nghề

Khi nghỉ việc, nếu người lao động đã đóng bảo hiểm thất nghiệp liên tục trong 9 tháng trong vòng 24 tháng trước đó, họ có quyền được hỗ trợ học nghề. Theo quy định tại Nghị định 28/2015/NĐ-CP và sửa đổi, người lao động cần nộp sổ BHXH khi làm hồ sơ xin hỗ trợ học nghề, dù trong trường hợp đang hưởng trợ cấp thất nghiệp hay chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp.

Nếu không có sổ BHXH, người lao động sẽ không thể làm hồ sơ để nhận hỗ trợ học nghề, làm mất cơ hội cải thiện tay nghề và phát triển sự nghiệp.

3. Không thể nhận BHXH 1 lần

Theo quy định của Luật BHXH 2014 và Nghị quyết 95/2013/QH13, sau khi nghỉ việc, người lao động có thể yêu cầu nhận BHXH 1 lần sau 1 năm nếu không tiếp tục tham gia bảo hiểm. Để được nhận BHXH 1 lần, sổ BHXH là giấy tờ bắt buộc. Do đó, nếu người lao động không lấy sổ khi nghỉ việc, họ sẽ không thể làm hồ sơ để nhận BHXH 1 lần.

Quyền lợi của người lao động khi nghỉ việc

1. Trả lại sổ BHXH

Theo Khoản 5 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người sử dụng lao động có trách nhiệm xác nhận thời gian đóng BHXH và trả lại sổ BHXH cho người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động. Khoản 3 Điều 48 Bộ Luật Lao động 2019 cũng quy định rằng người sử dụng lao động có nghĩa vụ hoàn tất thủ tục và trả lại sổ BHXH cho nhân viên sau khi hợp đồng lao động kết thúc.

2. Thời gian chốt sổ BHXH

Theo quy định, người sử dụng lao động phải hoàn thành thủ tục chốt sổ BHXH và trả lại cho người lao động trong vòng 30 ngày kể từ khi hợp đồng lao động chấm dứt. Nếu không thực hiện đúng thời gian này, người sử dụng lao động có thể bị phạt hành chính.

3. Tự đi chốt sổ BHXH nếu nghỉ ngang

Trong trường hợp người lao động tự ý nghỉ việc (nghỉ ngang), họ không thể tự mình chốt sổ BHXH mà phải do công ty cũ thực hiện. Nếu không nhận được sổ BHXH, người lao động có thể khiếu nại hoặc khởi kiện yêu cầu công ty hoàn tất thủ tục này.

Xử lý khi người sử dụng lao động không trả sổ BHXH

Nếu người sử dụng lao động không trả sổ BHXH cho người lao động trong thời gian quy định, người lao động có thể khiếu nại hoặc khởi kiện để yêu cầu công ty thực hiện nghĩa vụ của mình. Hình phạt đối với hành vi này có thể lên đến 75 triệu đồng đối với các trường hợp vi phạm.

Vấn đề tham gia BHXH ở công ty mới khi chưa chốt sổ BHXH ở công ty cũ

Dù chưa chốt sổ BHXH ở công ty cũ, người lao động vẫn có thể tham gia BHXH tại công ty mới nếu đã ký hợp đồng lao động mới. Tuy nhiên, trong trường hợp này, việc đóng BHXH và bảo hiểm thất nghiệp sẽ được tính theo công ty cũ cho đến khi họ báo giảm lao động.

Kết luận

Việc không lấy sổ BHXH khi nghỉ việc có thể dẫn đến việc không thể hưởng các quyền lợi bảo hiểm như trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, hay BHXH 1 lần. Do đó, người lao động cần lưu ý nhận lại sổ BHXH khi chấm dứt hợp đồng lao động để bảo vệ quyền lợi của mình.