Làm thế nào để nhận biết bạn có phải là một người nghiện công việc?

Trong xã hội hiện đại, nơi công việc dần trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống, việc đam mê công việc là điều đáng quý. Tuy nhiên, khi niềm đam mê ấy biến thành sự ám ảnh, chiếm trọn thời gian và năng lượng, bạn có thể đang rơi vào tình trạng "nghiện việc" (workaholism). Đây là trạng thái mà một người liên tục làm việc quá mức cần thiết, không thể ngừng nghĩ về công việc, thậm chí đánh đổi sức khỏe, các mối quan hệ và niềm vui cá nhân để lao vào vòng xoáy công việc.

Tác động của chứng nghiện công việc

Dù có thể giúp bạn đạt được thành công trong sự nghiệp, chứng nghiện công việc cũng là "con dao hai lưỡi". Nó có thể dẫn đến căng thẳng kéo dài, suy giảm sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống cá nhân và các mối quan hệ xã hội. Theo tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Carla Marie Manly, nếu bạn hoặc người thân cảm thấy công việc đang chiếm phần lớn thời gian cá nhân, cản trở việc tận hưởng cuộc sống, thì có thể đã xuất hiện dấu hiệu của hội chứng này.

Những dấu hiệu nhận biết bạn có đang nghiện việc không?

Nếu bạn vẫn còn băn khoăn liệu mình có thuộc nhóm những người "tham công tiếc việc" hay không, hãy thử đối chiếu với những dấu hiệu phổ biến dưới đây:

✔ Bạn liên tục mang công việc về nhà, ngay cả khi không có yêu cầu từ cấp trên.

✔ Bạn dành nhiều thời gian làm việc hơn so với kế hoạch ban đầu.

✔ Bạn không thể ngừng kiểm tra email, tin nhắn công việc ngay cả vào ban đêm hay ngày nghỉ.

✔ Bạn từ bỏ các hoạt động giải trí, sở thích cá nhân để tập trung hoàn toàn vào công việc.

✔ Bạn cảm thấy lo lắng, bồn chồn, thậm chí căng thẳng nếu không được làm việc.

✔ Bạn thường xuyên làm việc đến tối muộn, quên ăn uống hoặc ăn ngay tại bàn làm việc.

✔ Bạn khó có thể tận hưởng kỳ nghỉ vì vẫn liên tục suy nghĩ về công việc.

Nếu những dấu hiệu trên xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống của bạn, có thể bạn đang mắc chứng nghiện công việc mà không nhận ra.

Nghiên cứu khoa học về chứng nghiện công việc

Các nhà khoa học đã phát triển thang điểm nghiện việc Bergen – một công cụ giúp xác định mức độ nghiện công việc dựa trên bảy tiêu chí cơ bản. Nếu bạn thường xuyên hoặc luôn luôn có những suy nghĩ sau, bạn có nguy cơ cao mắc hội chứng nghiện việc:

1. Bạn luôn nghĩ cách tạo thêm thời gian để làm việc.

2. Bạn làm việc nhiều hơn dự định.

3. Bạn lao vào công việc để quên đi những cảm xúc tiêu cực như lo lắng, trầm cảm.

4. Bạn phớt lờ lời khuyên nghỉ ngơi từ người thân.

5. Bạn cảm thấy bồn chồn, khó chịu khi không thể làm việc.

6. Bạn từ bỏ các hoạt động khác như thể dục, sở thích để tập trung cho công việc.

7. Sức khỏe của bạn giảm sút vì làm việc quá mức.

Nếu bạn trả lời "thường xuyên" hoặc "luôn luôn" cho ít nhất 4 trong 7 tiêu chí trên, thì đã đến lúc bạn cần xem xét lại thói quen làm việc của mình.

Tại sao phụ nữ có nguy cơ nghiện việc cao hơn?

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng phụ nữ có xu hướng mắc hội chứng nghiện công việc cao hơn nam giới, và sức khỏe của họ cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng hơn.

✔ Làm việc hơn 45 giờ/tuần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường ở phụ nữ, trong khi nam giới không gặp phải nguy cơ này.

✔ Phụ nữ thường phải đối mặt với áp lực kép – vừa đảm nhận công việc chuyên môn, vừa gánh vác trách nhiệm gia đình.

✔ Họ có thể gặp khó khăn trong môi trường công sở, chẳng hạn như:

• Cần làm việc chăm chỉ hơn để được công nhận.

• Khó thăng tiến do rào cản vô hình về giới tính.

• Chênh lệch lương giữa nam và nữ.

• Cảm giác "không được phép phạm sai lầm".

Những yếu tố này tạo áp lực vô hình khiến phụ nữ dễ rơi vào trạng thái kiệt sức và nghiện công việc hơn.

Danh sách đặc trưng của một người nghiện việc

Theo bác sĩ Yasmine S. Ali, tác giả sách về sức khỏe nơi công sở, những người nghiện việc thường có những thói quen sau:

✔ Khi không làm việc, họ sẽ cố gắng ngủ nhiều nhất có thể vì cơ thể đã cạn kiệt năng lượng.

✔ Luôn sẵn sàng kiểm tra email, tin nhắn công việc vào bất kỳ giờ nào, kể cả nửa đêm.

✔ Ăn trưa ngay tại bàn làm việc hoặc thậm chí bỏ bữa.

✔ Thường xuyên làm việc hơn 40 giờ/tuần.

✔ Cảm thấy căng thẳng, bất an nếu không có mặt tại công ty.

Làm thế nào để thoát khỏi hội chứng nghiện việc?

Nghiện công việc có thể giúp bạn thăng tiến trong sự nghiệp, nhưng nếu không kiểm soát tốt, bạn sẽ đánh mất sức khỏe, các mối quan hệ và niềm vui trong cuộc sống. Dưới đây là một số cách giúp bạn lấy lại cân bằng:

✔ Nhìn nhận lại mục tiêu cuộc sống – Hãy tự hỏi bản thân: “Tôi làm việc để đạt được điều gì?”. Điều này giúp bạn định hướng lại thời gian và công sức cho những giá trị quan trọng hơn.

✔ Học cách từ chối – Không phải lúc nào làm việc nhiều hơn cũng là điều tốt. Hãy tập nói "không" với những công việc không cần thiết hoặc có thể giao cho người khác.

✔ Đặt giới hạn rõ ràng – Không mang công việc về nhà, không kiểm tra email ngoài giờ làm việc.

✔ Dành thời gian cho bản thân – Hãy thử dành ít nhất 15-30 phút mỗi tối để thư giãn, thiền, đọc sách hoặc đơn giản là tận hưởng sở thích cá nhân.

✔ Tìm kiếm sự hỗ trợ – Nếu bạn cảm thấy bị vắt kiệt sức lực nhưng không biết cách thay đổi, hãy cân nhắc tư vấn tâm lý hoặc tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho những người nghiện việc.

✔ Ưu tiên sức khỏe – Một lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống hợp lý, tập thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc sẽ giúp bạn kiểm soát căng thẳng tốt hơn.

💡 Hãy nhớ rằng: Thành công không chỉ nằm ở số giờ làm việc, mà còn ở chất lượng cuộc sống mà bạn có được. Đừng để công việc định nghĩa bạn – hãy làm chủ cuộc sống của mình!