Nghiên cứu của Jack Zenger và Joseph Folkman về kỹ năng lắng nghe

Jack Zenger và Joseph Folkman, những chuyên gia trong lĩnh vực phát triển năng lực lãnh đạo, đã thực hiện một nghiên cứu quan trọng về kỹ năng lắng nghe. Cả hai đều là chủ tịch và CEO của Zenger/Folkman, một công ty tư vấn nổi tiếng về lãnh đạo. Họ cũng là đồng tác giả của những cuốn sách bán chạy như Making Yourself Indispensable (2011) và Speed: How Leaders Accelerate Successful Execution (2016). Nghiên cứu của họ đã thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn nhận về khả năng lắng nghe, chỉ ra những hiểu lầm phổ biến và cách thức cải thiện kỹ năng này để đạt hiệu quả giao tiếp cao hơn.

Những sai lầm phổ biến về kỹ năng lắng nghe

Một sai lầm lớn mà nhiều người mắc phải là họ tin rằng kỹ năng lắng nghe của mình đã ở mức trên trung bình. Tuy nhiên, các nhà tư vấn giao tiếp thường khuyến nghị các hành động như giữ im lặng, gật đầu, phản hồi bằng những âm thanh như "Mmm-hmm", hoặc thậm chí là lặp lại lời của người khác để khẳng định mình đã hiểu. Nhưng những hành động này không phải là biểu hiện của một người lắng nghe tốt. Theo nghiên cứu của Jack Zenger và Joseph Folkman, những hành động như vậy chỉ giúp người nghe duy trì bề ngoài mà không thực sự hiểu sâu sắc về thông điệp người nói muốn truyền tải.

Nghiên cứu của họ đã phân tích dữ liệu từ 3.492 người tham gia và phát hiện ra rằng chỉ có khoảng 5% trong số họ thực sự sở hữu kỹ năng lắng nghe xuất sắc. Những người này không chỉ nghe những gì người khác nói mà còn hiểu sâu, tạo ra những phản hồi có giá trị và thúc đẩy cuộc trò chuyện phát triển. Qua đó, họ đã chỉ ra 20 yếu tố quan trọng giúp phân biệt người lắng nghe giỏi với những người chỉ có kỹ năng nghe trung bình.

Cách nhận biết người có kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp

Tạo không gian an toàn và thoải mái Một người lắng nghe giỏi không chỉ nghe thụ động mà còn tạo ra một môi trường mà trong đó người nói cảm thấy an toàn, thoải mái khi chia sẻ. Họ biết cách làm cho cuộc trò chuyện trở nên dễ dàng, nơi mọi người có thể thảo luận về những vấn đề phức tạp hoặc nhạy cảm mà không lo sợ bị phán xét.

Hỏi những câu hỏi đúng và thúc đẩy cuộc trò chuyện Người lắng nghe xuất sắc không chỉ im lặng khi người khác nói. Họ biết cách đặt những câu hỏi đúng, khai thác sâu hơn vào câu chuyện và đưa ra những câu hỏi kích thích người nói suy nghĩ thêm. Những câu hỏi này có thể khiến người nói cảm thấy bối rối nhưng lại là một phần quan trọng trong việc phát triển cuộc hội thoại.

Đưa ra lời đề nghị hữu ích Lời đề nghị của một người lắng nghe giỏi không phải là sự chen ngang một cách thô lỗ, mà là một phần tích cực của cuộc trò chuyện, nhằm cung cấp thêm góc nhìn mới. Thực tế, việc đưa ra ý kiến hay giải pháp không phải là vấn đề, mà là cách thức bạn đưa ra lời đề nghị đó như thế nào. Cần lưu ý rằng khi lắng nghe chân thành, ý kiến của bạn sẽ được người khác chấp nhận và coi là góp ý có giá trị.

Tạo ra bầu không khí hợp tác Người lắng nghe giỏi biết cách phản hồi một cách khéo léo mà không khiến người nói cảm thấy phải phòng thủ. Họ giúp xây dựng một môi trường hợp tác thay vì cạnh tranh, tạo không gian cho những quan điểm khác biệt mà không làm cho người khác cảm thấy bị chỉ trích hay phản bác.

Các phương pháp cải thiện và rèn luyện kỹ năng lắng nghe

Kỹ năng lắng nghe không phải là một khả năng bẩm sinh mà có thể được rèn luyện và cải thiện qua thời gian. Jack Zenger và Joseph Folkman chỉ ra rằng có tới 6 cấp độ lắng nghe, mỗi cấp độ yêu cầu những kỹ năng và mức độ chú ý khác nhau. Tuy nhiên, không nhất thiết phải áp dụng tất cả các cấp độ này trong mỗi cuộc trò chuyện, mà quan trọng là bạn biết khi nào và làm thế nào để vận dụng chúng một cách hiệu quả.

Cấp độ 1: Tạo không gian thoải mái cho cuộc trò chuyện

Khi bạn tham gia vào một cuộc trò chuyện, điều quan trọng là tạo ra một không gian mà người đối diện cảm thấy thoải mái và an toàn để chia sẻ. Đặc biệt là khi thảo luận về những vấn đề nhạy cảm hoặc khó khăn, việc tạo ra không gian này giúp người khác cởi mở và cảm thấy được tôn trọng.

Cấp độ 2: Thiết lập giao tiếp bằng mắt

Giao tiếp bằng mắt là một yếu tố quan trọng trong việc thể hiện sự chú ý và tôn trọng đối với người nói. Khi bạn nhìn vào mắt người nói, bạn không chỉ thể hiện sự quan tâm mà còn giúp điều chỉnh thái độ và cảm xúc của chính mình để trở thành một người lắng nghe toàn tâm, toàn ý.

Cấp độ 3: Kỹ năng đặt câu hỏi

Kỹ năng đặt câu hỏi là một công cụ mạnh mẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thông điệp người khác muốn truyền tải. Những câu hỏi này không chỉ giúp bạn xác nhận lại thông tin mà còn mở rộng cuộc trò chuyện, thúc đẩy sự hiểu biết và làm rõ những điểm còn chưa rõ ràng.

Cấp độ 4: Kỹ năng quan sát trong khi lắng nghe

Kỹ năng quan sát đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu người nói một cách toàn diện. Hãy chú ý đến ngôn ngữ cơ thể, biểu cảm khuôn mặt, tốc độ thở và các tín hiệu phi ngôn ngữ khác, vì chúng có thể cung cấp thông tin giá trị về cảm xúc và suy nghĩ của người nói. Nghiên cứu cho thấy rằng 80% thông tin giao tiếp đến từ những tín hiệu không lời.

Cấp độ 5: Lắng nghe thấu hiểu

Lắng nghe thấu hiểu không chỉ là tiếp nhận thông tin mà còn là cảm nhận được cảm xúc, ý nghĩa sâu xa của những gì người nói đang chia sẻ. Khi bạn lắng nghe thấu hiểu, bạn sẽ tránh được việc phán xét và có thể tiếp nhận mọi ý kiến một cách cởi mở và thông cảm.

Cấp độ 6: Tạo ra các tương tác xây dựng

Cấp độ cao nhất của lắng nghe là tạo ra những tương tác có lợi cho cả hai bên. Người nghe không chỉ đặt câu hỏi để làm rõ vấn đề mà còn cung cấp những góc nhìn mới giúp người nói mở rộng nhận thức và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn. Tuy nhiên, người biết lắng nghe sẽ luôn đảm bảo rằng cuộc trò chuyện không bị chi phối bởi quan điểm cá nhân của họ.

Việc nâng cao kỹ năng lắng nghe sẽ không chỉ giúp bạn cải thiện các mối quan hệ cá nhân mà còn tạo ra những cơ hội tốt hơn trong công việc và cuộc sống.