Bị cho thôi việc – Bạn có đang bị sa thải đúng luật không?

Mất việc làm là một vấn đề không ai mong muốn, nhưng nếu rơi vào tình huống này, điều quan trọng nhất là bạn cần hiểu rõ quyền lợi của mình và xác định liệu quyết định của người sử dụng lao động (NSDLD) có tuân thủ đúng quy định pháp luật hay không.

Theo Điều 35, Bộ luật Lao động năm 2019, NSDLD chỉ được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động trong một số trường hợp cụ thể. Cụ thể, bạn có thể bị sa thải hợp pháp nếu rơi vào một trong những trường hợp sau:

1. Các trường hợp NSDLD được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

• Không hoàn thành công việc theo hợp đồng: Nếu bạn liên tục không đáp ứng yêu cầu công việc như đã thỏa thuận, NSDLD có quyền chấm dứt hợp đồng.

• Mất khả năng lao động kéo dài: Nếu bạn bị bệnh, tai nạn và phải điều trị liên tục từ 6 tháng trở lên đối với hợp đồng có thời hạn hoặc 12 tháng trở lên đối với hợp đồng không xác định thời hạn, NSDLD có quyền chấm dứt hợp đồng sau khi đã thực hiện các nghĩa vụ hỗ trợ theo luật.

• Do điều kiện khách quan tác động: Khi công ty gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm, tái cơ cấu hoặc thay đổi cơ chế hoạt động dẫn đến việc cắt giảm nhân sự, NSDLD có thể chấm dứt hợp đồng lao động.

• Người lao động vắng mặt quá thời gian cho phép: Nếu bạn không quay lại làm việc sau khi hết thời gian tạm hoãn hợp đồng mà không có lý do chính đáng, NSDLD có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng.

• Bỏ việc mà không có lý do chính đáng: Nếu bạn tự ý nghỉ việc từ 5 ngày liên tục trở lên mà không thông báo hoặc không có lý do hợp lý, bạn có thể bị mất việc.

• Đủ tuổi nghỉ hưu: Khi bạn đạt đến độ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật, công ty có quyền kết thúc hợp đồng lao động.

• Gian dối khi cung cấp thông tin tuyển dụng: Nếu NSDLD phát hiện bạn không trung thực về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc hoặc lý lịch trong quá trình tuyển dụng, họ có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Lưu ý quan trọng:

• Trong đa số các trường hợp, NSDLD cần thông báo trước cho người lao động trước ít nhất 45 ngày nếu hợp đồng không xác định thời hạn hoặc 30 ngày đối với hợp đồng có thời hạn từ 12 – 36 tháng.

• Nếu bạn nhận được thông báo nghỉ việc bất ngờ mà không có lý do hợp lý, bạn có quyền yêu cầu NSDLD làm rõ và đảm bảo rằng quyết định này tuân thủ đúng quy định pháp luật.

2. Các trường hợp NSDLD không được phép chấm dứt hợp đồng lao động

Theo quy định của pháp luật, dù NSDLD có quyền sa thải trong một số trường hợp, nhưng họ không được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng nếu bạn thuộc một trong những trường hợp sau:

• Đang điều trị bệnh hoặc trong giai đoạn điều dưỡng theo chỉ định của cơ sở y tế có thẩm quyền (trừ trường hợp đã nghỉ quá thời gian quy định như đã đề cập ở trên).

• Đang nghỉ phép hợp pháp theo chế độ của công ty hoặc quy định pháp luật.

• Là lao động nữ đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Nếu bạn thuộc một trong những trường hợp này và vẫn bị chấm dứt hợp đồng, bạn có quyền khiếu nại với công ty, yêu cầu hỗ trợ từ công đoàn hoặc nhờ đến sự tư vấn của luật sư để bảo vệ quyền lợi của mình.

Đảm bảo các quyền lợi tài chính khi bị thôi việc

Việc mất việc đột ngột có thể ảnh hưởng đến tài chính cá nhân. Vì vậy, khi bị sa thải, bạn cần đảm bảo rằng mình nhận được đầy đủ các khoản tiền theo quy định. Dưới đây là 5 khoản tiền quan trọng mà bạn cần lưu ý:

• Tiền lương chưa thanh toán Bạn có quyền yêu cầu công ty trả đầy đủ tiền lương cho tất cả những ngày làm việc mà bạn chưa được thanh toán.

• Tiền phép năm chưa sử dụng Nếu bạn chưa sử dụng hết số ngày nghỉ phép hàng năm, công ty phải thanh toán số tiền tương ứng với số ngày phép còn lại theo quy định.

• Trợ cấp thôi việc Nếu bạn đã làm việc liên tục từ 12 tháng trở lên, khi bị sa thải, bạn có thể được hỗ trợ trợ cấp thôi việc tương đương 1/2 tháng lương cho mỗi năm làm việc, trừ trường hợp bị chấm dứt hợp đồng do vi phạm kỷ luật nghiêm trọng.

• Trợ cấp mất việc làm Nếu công ty sa thải bạn do cơ cấu lại, cắt giảm nhân sự, bạn có thể được trợ cấp mất việc với mức 1 tháng lương cho mỗi năm làm việc, nhưng tối thiểu phải bằng 2 tháng lương.

• Trợ cấp thất nghiệp Nếu bạn đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ điều kiện theo luật, bạn có thể nhận trợ cấp thất nghiệp từ Quỹ bảo hiểm xã hội, giúp duy trì thu nhập trong thời gian tìm việc mới.

Làm gì để chuẩn bị cho tương lai sau khi bị thôi việc?

Nếu bị cho thôi việc không phải vì năng lực làm việc kém, bạn không cần quá lo lắng hay cảm thấy xấu hổ. Thay vào đó, hãy tận dụng thời gian này để chuẩn bị cho bước tiếp theo trong sự nghiệp.

1. Yêu cầu NSDLD xác nhận lý do nghỉ việc

• Để tránh những hiểu lầm trong tương lai, bạn có thể yêu cầu NSDLD cung cấp văn bản chính thức xác nhận rằng bạn bị chấm dứt hợp đồng không phải vì hiệu suất kém hay vi phạm kỷ luật.

• Điều này giúp bạn dễ dàng giải thích với nhà tuyển dụng mới và bảo vệ hình ảnh chuyên nghiệp của mình.

2. Cập nhật CV và tìm kiếm cơ hội mới

• Hãy dành thời gian cập nhật hồ sơ xin việc (CV, LinkedIn, portfolio,...), thêm các thành tích mới hoặc kỹ năng đã học được trong công việc cũ.

• Chủ động tìm kiếm các cơ hội mới, kết nối với bạn bè, đồng nghiệp cũ hoặc tham gia các nhóm tuyển dụng trên mạng xã hội để mở rộng cơ hội việc làm.

3. Giữ tinh thần tích cực và chăm sóc sức khỏe

• Nếu bạn cảm thấy căng thẳng hoặc mất phương hướng, hãy tham gia các hoạt động giúp cân bằng tinh thần như:

o Nghe nhạc, nghe podcast truyền cảm hứng

o Đọc sách hoặc tham gia các khóa học online

o Tập yoga, thiền hoặc các môn thể thao nhẹ

o Dành thời gian đi du lịch, gặp gỡ bạn bè để lấy lại động lực

4. Xác định giá trị bản thân và định hướng lại sự nghiệp

• Hãy tự hỏi: Điều gì khiến bạn thực sự hứng thú trong công việc? Bạn muốn phát triển sự nghiệp theo hướng nào?

• Xác định rõ những điểm mạnh của bản thân và những giá trị bạn có thể mang lại cho công ty mới sẽ giúp bạn tự tin hơn khi ứng tuyển vào vị trí mới.