Tại sao kỹ năng khen chê lại quan trọng?

Theo tâm lý chung, ai cũng yêu thích những lời khen và cảm thấy e dè khi nhận lời chê. Tuy nhiên, khi được chỉ ra điểm chưa tốt một cách đúng đắn, đôi khi lại là cơ hội để thu hút sự chú ý và nhận được những phản hồi có giá trị. Những lời chê phù hợp có thể là công cụ giúp mọi người nhận ra điểm yếu và cải thiện bản thân.

Khi bạn giúp người khác nhận ra rằng "Nếu em làm như thế này, em sẽ giỏi hơn và đạt được kết quả tốt hơn," thì chắc chắn họ sẽ muốn lắng nghe những lời của bạn.

Với những người giữ vai trò lãnh đạo, quản lý, kỹ năng khen và chê trở nên rất quan trọng trong quá trình làm việc. Việc khen ngợi những thành tích tốt có thể giúp tăng năng suất và động lực của nhân viên, trong khi những góp ý mang tính xây dựng có thể giúp họ nhận diện và sửa chữa những thiếu sót của bản thân. Tuy nhiên, rất ít người được dạy cách sử dụng kỹ năng này một cách chính xác, vì vậy hôm nay tôi sẽ chia sẻ cách sử dụng nó hiệu quả.

Trước tiên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu những sai lầm phổ biến khi sử dụng kỹ năng khen chê.

Những sai lầm khi khen

1. Khen cho có

Đôi khi, vì muốn tạo ra một không khí tích cực, người lãnh đạo có thể khen ngợi mọi thứ dù chúng không thật sự đáng khen. Những lời khen kiểu này thường dễ bị nhận ra là thiếu chân thành và chỉ nhằm tạo ra sự vui vẻ nhất thời, không mang lại giá trị thực sự.

2. Khen khi không xứng đáng

Có những lúc bạn cảm thấy nhân viên đã nỗ lực hết mình nhưng kết quả chưa như mong đợi. Tuy nhiên, nếu bạn khen ngợi mà không thấy kết quả xứng đáng, điều đó có thể gây ra sự ngượng ngùng và thiếu sự chân thành. Khen ngợi phải đi kèm với những kết quả rõ ràng, nếu không, nhân viên sẽ cảm thấy bạn không thật sự công nhận sự nỗ lực của họ.

3. Khen để rồi chê

Không ít lần, người lãnh đạo đưa ra lời khen nhưng lại dùng từ "nhưng" để dẫn dắt vào những lời chê bai. Lời khen kiểu này thực chất không có giá trị, vì nó chỉ làm giảm đi sự hiệu quả của lời khen thật sự.

Những sai lầm khi chê

1. Chê thẳng thừng

Khi nhận được lời phê bình, nhiều người cảm thấy không vui và đôi khi bị ảnh hưởng đến tinh thần. Nếu lời chê thẳng thừng quá, nó có thể làm giảm động lực và gây ra sự mất tự tin cho người nhận phản hồi. Kỹ năng chê cần phải được thực hiện một cách tế nhị và mang tính xây dựng.

2. Chê kèm theo "khen" để xoa dịu

Có một số người, vì sợ làm tổn thương người khác, sẽ chọn cách khen ngợi trước rồi sau đó đưa ra lời chê. Tuy nhiên, cách này không hiệu quả vì người nhận sẽ không cảm thấy lời khen chân thành và cũng không thấy rõ được vấn đề cần cải thiện.

Cách sử dụng kỹ năng khen chê đúng cách

Kỹ năng khen

1. Khen về kết quả

Những thành tích rõ ràng, như đạt được chỉ số KPI hay vượt qua mục tiêu đã đề ra, chắc chắn xứng đáng nhận được lời khen. Khen ngợi thành quả sẽ khích lệ nhân viên tiếp tục phấn đấu và cống hiến.

2. Khen về nỗ lực

Trong quá trình làm việc, nếu nhân viên không đạt được kết quả ngay lập tức nhưng đã nỗ lực rất nhiều, họ cũng cần được ghi nhận. Lời khen về sự cố gắng giúp họ thấy được giá trị của chính mình và có thêm động lực để tiếp tục.

Tuy nhiên, cần phân biệt những nhóm người khác nhau:

• Những người chỉ nỗ lực nhưng chưa đạt được kết quả, đôi khi cần được nhắc nhở rằng nỗ lực là quan trọng nhưng chưa đủ để đạt mục tiêu.

• Những người dù chưa đạt được kết quả nhưng có thái độ tích cực, không bỏ cuộc và luôn nỗ lực hết mình, họ xứng đáng nhận được lời khen và động viên.

Kỹ năng chê

Khi đưa ra lời phê bình, bạn cần phải thật tế nhị và mang tính xây dựng. Đừng chỉ nói "không tốt" mà hãy giúp người khác nhận ra vấn đề và cùng nhau tìm giải pháp cải thiện. Điều này giúp người nhận phản hồi cảm thấy được tôn trọng và dễ dàng tiếp thu hơn.

Kỹ năng khen chê trong giao tiếp

Cuối cùng, dù là lời khen hay lời chê, chúng đều là những cơ hội để giúp người khác phát triển và cải thiện bản thân. Đừng quên rằng một lời khen chân thành có thể tạo động lực, trong khi lời chê đúng cách lại giúp người khác nhận ra điểm yếu và trưởng thành hơn.

Với vai trò là nhân viên, bạn cũng nên biết cách nhận và ứng xử với lời khen chê. Nếu bạn không nhận được nhiều lời khen, có thể bạn đang làm tốt công việc của mình, và kết quả đã tự nó lên tiếng. Lời khen ít nhưng đúng lúc sẽ khiến bạn thêm tự tin và quyết tâm vượt qua thử thách.