Kỹ năng đặt câu hỏi là gì?

Kỹ năng đặt câu hỏi (Questioning Skills) là một trong những kỹ năng quan trọng giúp bạn duy trì và dẫn dắt cuộc trò chuyện một cách hiệu quả. Nó không chỉ giúp mở rộng chủ đề giao tiếp mà còn tạo ra không khí tích cực, giúp người đối diện cảm thấy thoải mái khi chia sẻ thông tin. Một người có kỹ năng đặt câu hỏi tốt sẽ biết cách định hướng cuộc đối thoại, từ đó thu được những câu trả lời hữu ích, sâu sắc thay vì những phản hồi hời hợt.

Việc đặt câu hỏi đúng cách không đơn thuần chỉ là đưa ra thắc mắc, mà còn giúp bạn thể hiện sự quan tâm đến đối phương, khuyến khích họ chia sẻ nhiều hơn, đồng thời duy trì nhịp độ cuộc trò chuyện theo đúng hướng mà bạn mong muốn. Nếu bạn có thể đặt những câu hỏi hay, bạn sẽ khai thác được những góc nhìn mới mẻ, giúp bản thân mở rộng tư duy và có thêm kiến thức hữu ích từ những người xung quanh.

Mục đích của việc đặt câu hỏi

Trước khi đặt một câu hỏi, điều quan trọng nhất là bạn cần xác định rõ mục đích của câu hỏi đó. Một câu hỏi không có mục đích rõ ràng có thể làm loãng cuộc trò chuyện hoặc khiến đối phương cảm thấy bối rối khi trả lời. Dưới đây là 7 mục đích phổ biến nhất khi đặt câu hỏi:

1. Hỏi để hiểu – Khi bạn muốn tìm hiểu về một chủ đề mà bản thân chưa biết hoặc chưa rõ. Ví dụ: “Anh có thể giải thích thêm về cách hoạt động của hệ thống này không?”

2. Hỏi để làm rõ – Khi bạn đã hiểu sơ bộ vấn đề nhưng vẫn cần làm rõ thêm một số chi tiết. Ví dụ: “Anh vừa nói về chiến lược tiếp cận khách hàng, vậy cụ thể anh muốn nhấn mạnh điều gì nhất?”

3. Hỏi để phản biện – Sử dụng khi tham gia thảo luận nhóm, nhằm phản biện và đóng góp thêm góc nhìn để có thể tìm ra phương án tối ưu hơn. Ví dụ: “Nếu áp dụng chiến lược này, liệu có gặp phải rủi ro gì không?”

4. Hỏi để xã giao – Những câu hỏi dạng này thường được dùng để duy trì không khí thân thiện trong cuộc trò chuyện, nhưng bạn nên tránh hỏi một cách quá hời hợt. Ví dụ: “Dạo này công việc của anh thế nào?”

5. Hỏi để dạy – Được sử dụng khi bạn muốn giúp người khác tư duy và tự tìm ra câu trả lời, thay vì cung cấp ngay đáp án cho họ. Ví dụ: “Theo em thì trong trường hợp này, cách giải quyết nào là tối ưu nhất?”

6. Hỏi để biết – Khi bạn tò mò và muốn mở rộng hiểu biết về một chủ đề mà bản thân quan tâm. Ví dụ: “Tại sao mô hình kinh doanh này lại phát triển mạnh mẽ trong thời gian gần đây?”

7. Hỏi để làm – Khi bạn cần một lời khuyên hoặc hướng dẫn để có thể áp dụng vào thực tế. Ví dụ: “Nếu muốn cải thiện kỹ năng giao tiếp, tôi nên bắt đầu từ đâu?”

Tư duy đặt câu hỏi

1. Chất lượng câu hỏi quyết định chất lượng câu trả lời

Nhiều người thường đặt những câu hỏi không rõ ràng hoặc không mang tính định hướng, khiến cho câu trả lời nhận được cũng trở nên kém giá trị. Ngược lại, một câu hỏi chất lượng sẽ giúp khai thác được nhiều thông tin hơn và khiến người trả lời cảm thấy hứng thú khi chia sẻ.

Ba lý do khiến bạn không thể đặt được một câu hỏi hay:

• Không quan tâm: Nếu bạn không thật sự hứng thú với chủ đề đang được thảo luận, bạn sẽ khó có thể nghĩ ra một câu hỏi sâu sắc.

• Không có gì để hỏi: Bạn nghe xong nhưng không biết tiếp tục cuộc trò chuyện như thế nào.

• Không biết hỏi như thế nào: Bạn có thắc mắc nhưng không biết cách diễn đạt câu hỏi sao cho rõ ràng và dễ hiểu.

2. Đặt câu hỏi không chỉ là một hành động, mà còn là một kỹ năng

Đặt câu hỏi giống như việc bạn đưa ra một bài toán cho người khác giải. Để có được câu trả lời chính xác nhất, bạn cần biết cách đặt một câu hỏi thông minh và dễ hiểu.

Tương tự như cách ra đề thi, có hai loại câu hỏi phổ biến:

• Câu hỏi tự luận: Đòi hỏi người trả lời phải suy nghĩ và diễn giải nhiều, tuy nhiên cách đặt câu hỏi này có thể làm họ cảm thấy khó khăn khi đưa ra câu trả lời.

• Câu hỏi trắc nghiệm: Được thiết kế sao cho người trả lời có thể dễ dàng chọn lựa và phản hồi, từ đó giúp cuộc trò chuyện diễn ra thuận lợi hơn.

Trong giao tiếp, nếu bạn muốn có được câu trả lời chất lượng và chi tiết, hãy cố gắng đặt câu hỏi trắc nghiệm, thay vì yêu cầu đối phương phải diễn giải quá nhiều bằng những câu hỏi tự luận.

Ba dạng câu hỏi phổ biến

1. Câu hỏi Yes/No (Xác nhận thông tin)

Câu hỏi Yes/No giúp bạn xác nhận một thông tin nào đó là đúng hay sai. Câu trả lời chỉ có thể là "Có" hoặc "Không".

Ví dụ:

Bạn vừa xem một bài thuyết trình và muốn hỏi người trình bày:

• “Có phải anh đang nói rằng cách tiếp cận này phù hợp với mọi loại hình doanh nghiệp không?”

2. Câu hỏi điền vào chỗ trống (Làm rõ thông tin)

Dạng câu hỏi này giúp bạn làm rõ một điểm nào đó trong lời nói của người đối diện. Khi hỏi, bạn nên trích dẫn lại một phần thông tin họ đã nói để chỉ ra chỗ mình chưa hiểu rõ.

3. Câu hỏi ứng dụng thực tế (Áp dụng kiến thức vào thực tiễn)

Loại câu hỏi này giúp bạn kết nối lý thuyết với thực tiễn, đồng thời thể hiện rằng bạn đã tìm hiểu trước về chủ đề và đang cố gắng áp dụng nó vào hoàn cảnh của mình.