Hợp đồng lao động đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập mối quan hệ pháp lý giữa người lao động và người sử dụng lao động. Đây không chỉ là căn cứ pháp lý để đảm bảo quyền lợi cho cả hai bên mà còn là cơ sở để giải quyết các tranh chấp lao động nếu có. Vậy hợp đồng lao động là gì? Có mấy loại hợp đồng lao động? Những quy định quan trọng nào mà người lao động cần nắm rõ khi ký hợp đồng? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Hợp Đồng Lao Động Là Gì?

Theo quy định tại Điều 13 của Bộ luật Lao động năm 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về công việc cần làm, tiền lương, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Hợp đồng lao động phải được lập thành văn bản, trừ trường hợp hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng thì có thể giao kết bằng lời nói. Hợp đồng lao động hợp pháp sẽ là cơ sở để bảo vệ quyền lợi của cả người lao động và người sử dụng lao động.

2. Các Loại Hợp Đồng Lao Động

Theo quy định mới nhất của Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động hiện nay được chia thành hai loại chính:

2.1. Hợp Đồng Lao Động Xác Định Thời Hạn

Là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định trước thời gian chấm dứt hiệu lực của hợp đồng, nhưng không quá 36 tháng (tối đa 3 năm).

Khi hết thời hạn hợp đồng, nếu hai bên tiếp tục hợp tác nhưng không ký hợp đồng mới, hợp đồng này sẽ tự động chuyển thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Người lao động và người sử dụng lao động chỉ được ký tối đa 02 lần hợp đồng lao động có thời hạn, đến lần thứ 3 nếu tiếp tục hợp tác, bắt buộc phải ký hợp đồng không xác định thời hạn.

💡 Ví dụ: Một công ty ký hợp đồng với nhân viên trong 02 năm, sau đó gia hạn thêm 02 năm nữa. Nếu tiếp tục hợp tác, công ty phải ký hợp đồng không thời hạn thay vì gia hạn thêm hợp đồng có thời hạn.

2.2. Hợp Đồng Lao Động Không Xác Định Thời Hạn

Là hợp đồng mà hai bên không xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực.

Thường áp dụng với những vị trí công việc lâu dài, ổn định.

Khi người lao động muốn chấm dứt hợp đồng, phải báo trước ít nhất 45 ngày (trừ một số trường hợp đặc biệt không cần báo trước).

💡 Ví dụ: Một giáo viên ký hợp đồng làm việc tại trường học mà không có thời hạn kết thúc – đây chính là hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

2.3. Hợp Đồng Lao Động Theo Mùa Vụ (Đã Bị Bãi Bỏ)

Trước đây, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời gian dưới 12 tháng được pháp luật công nhận. Tuy nhiên, theo Bộ luật Lao động 2019, loại hợp đồng này đã bị bãi bỏ để hạn chế việc người sử dụng lao động lách luật, tránh trách nhiệm bảo hiểm đối với người lao động.

💡 Lưu ý: Hiện nay, những công việc có tính chất thời vụ, ngắn hạn vẫn có thể ký hợp đồng lao động có thời hạn, nhưng phải tuân thủ các quy định về bảo hiểm và quyền lợi cho người lao động.

3. Những Quy Định Quan Trọng Khi Ký Hợp Đồng Lao Động

Khi ký hợp đồng lao động, người lao động cần lưu ý các quy định quan trọng sau để bảo vệ quyền lợi của mình:

3.1. Quy Định Về Thử Việc

Mức lương thử việc: Người lao động phải nhận ít nhất 85% mức lương chính thức của công việc đang thử việc.

Thời gian thử việc:

Tối đa 180 ngày đối với chức danh quản lý (giám đốc, trưởng phòng…).

Tối đa 60 ngày đối với người có trình độ cao đẳng trở lên.

Tối đa 30 ngày đối với công việc đòi hỏi trình độ trung cấp hoặc thấp hơn.

Tối đa 06 ngày đối với công việc đơn giản.

Không áp dụng thử việc với hợp đồng lao động dưới 01 tháng.

💡 Lưu ý: Nếu người lao động đạt yêu cầu thử việc, công ty phải kết thúc thử việc và ký hợp đồng lao động chính thức. Nếu không đạt, người sử dụng lao động có quyền chấm dứt hợp đồng thử việc.

3.2. Quyền Của Người Lao Động Khi Nghỉ Việc

Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước trong các trường hợp sau:

Bị ngược đãi, quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương chậm từ 15 ngày trở lên mà không có lý do chính đáng.

Bị cưỡng bức lao động, làm việc trong môi trường nguy hiểm, đe dọa sức khỏe, tính mạng.

💡 Lưu ý: Trong các trường hợp thông thường, người lao động phải báo trước ít nhất 30 - 45 ngày tùy theo loại hợp đồng. Nếu không tuân thủ, có thể phải bồi thường hợp đồng theo quy định.

3.3. Các Nghĩa Vụ Của Người Sử Dụng Lao Động

Cung cấp đầy đủ thông tin về mức lương, chế độ làm việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trước khi ký hợp đồng.

Không được ép buộc người lao động ký hợp đồng lao động trái với ý muốn của họ.

Chịu trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp nếu hợp đồng lao động có thời hạn từ 01 tháng trở lên.

Trả lương đúng hạn, nếu chậm từ 15 ngày trở lên, phải có thỏa thuận và lý do hợp lý.

4. Kết Luận

Hợp đồng lao động không chỉ là một văn bản thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động, mà còn là cơ sở pháp lý bảo vệ quyền lợi của cả hai bên. Việc hiểu rõ các loại hợp đồng lao động và các quy định liên quan sẽ giúp người lao động tránh được những rủi ro pháp lý, bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

👉 Khi ký hợp đồng lao động, hãy đọc kỹ nội dung, hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ, tránh ký kết vội vàng để tránh những thiệt thòi không đáng có!