TỪ “XIN VIỆC” ĐẾN “TÌM VIỆC” – SỰ CHUYỂN DỊCH CỦA TƯ DUY NGƯỜI LAO ĐỘNG

1. "XIN VIỆC" – TƯ DUY CỦA MỘT THỜI KỲ KHÓ KHĂN

Không ai có thể xác định chính xác thời điểm khái niệm “xin việc” ra đời, nhưng nó bắt nguồn từ giai đoạn nền kinh tế còn sơ khai, khi thị trường lao động chưa phát triển mạnh mẽ. Lúc bấy giờ, các nhà máy, xí nghiệp ở Việt Nam còn ít ỏi, chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước. Đối với người lao động, được nhận vào làm trong một nhà máy, xí nghiệp là một điều đáng mơ ước, bởi nó đồng nghĩa với một công việc ổn định, thu nhập đều đặn mỗi tháng.

So với những công việc mang tính tự phát như buôn bán nhỏ lẻ, trồng trọt hay chăn nuôi – vốn bấp bênh và phụ thuộc vào thiên nhiên, thời tiết – thì một công việc tại xí nghiệp có vẻ chắc chắn hơn nhiều. Vì thế, nhu cầu làm việc trong các nhà máy cao hơn nhiều so với số lượng vị trí được tuyển dụng.

Chính vì sự mất cân đối đó, mối quan hệ giữa người lao động và nhà tuyển dụng từng mang tính chất “xin - cho”. Người lao động đến với tâm thế của người đi "xin", còn doanh nghiệp lại ở vị thế của người "cho". Những ai muốn có một công việc tốt phải nhờ vào các mối quan hệ, phải có “dù to” mới có thể “xin” được một vị trí trong nhà máy, xí nghiệp.

2. SỰ CHUYỂN MÌNH CỦA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG – TƯ DUY CŨ DẦN BỊ LOẠI BỎ

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, Việt Nam từng bước hội nhập với kinh tế thị trường, các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nước ngoài đổ vào đầu tư ngày càng nhiều. Sự mở rộng của các khu công nghiệp, vùng kinh tế trọng điểm đã tạo ra vô số cơ hội việc làm cho người lao động.

Lúc này, cung và cầu lao động dần tiến đến điểm cân bằng hơn:

• Người lao động không còn quá phụ thuộc vào một số ít nhà máy, xí nghiệp.

• Doanh nghiệp cũng phải cạnh tranh để thu hút lao động.

Sự thay đổi này giúp người lao động có nhiều lựa chọn hơn, không còn bị động chờ đợi mà có thể chủ động tìm kiếm công việc phù hợp với năng lực và nhu cầu của bản thân.

🔹 Trước đây, chỉ có một số ít nhà máy tuyển dụng, và người lao động phải “xin” để có cơ hội làm việc.

🔹 Ngày nay, hàng nghìn doanh nghiệp mở rộng quy mô, liên tục tuyển dụng, giúp người lao động có quyền “chọn lựa” công việc phù hợp nhất.

Sự chuyển dịch này cũng ảnh hưởng đến các công việc lao động gián tiếp như kế toán, nhân sự, kinh doanh, marketing… Nếu trước đây, các vị trí này cũng mang tâm thế “xin việc”, thì giờ đây ứng viên đã có nhiều lựa chọn hơn, và mối quan hệ giữa doanh nghiệp – ứng viên cũng trở nên bình đẳng hơn.

 Bài học rút ra:

• Người lao động không còn đi "xin việc", mà đang đi "tìm việc".

• Nhà tuyển dụng không còn là người “cho” việc, mà đang cần tìm người phù hợp để hợp tác.

• Sự cân bằng giữa cung – cầu lao động đang giúp cải thiện quyền lợi của người lao động.

3. MỐI QUAN HỆ LAO ĐỘNG: SỰ HỢP TÁC BÌNH ĐẲNG

Trong bản chất, mối quan hệ giữa người lao động và doanh nghiệp là một giao dịch thương mại:

• Người lao động cung cấp sức lao động, trí tuệ, kỹ năng của mình.

• Doanh nghiệp mua lại những giá trị đó bằng lương, thưởng và phúc lợi.

Đây là một mối quan hệ có đi có lại, không có ai “ban phát” điều gì cho ai. Nhà tuyển dụng không hề “cho” bạn một công việc, mà họ đang bỏ tiền ra để mua chất xám, thời gian và kỹ năng của bạn.

4. NHÀ TUYỂN DỤNG KHÔNG THÍCH NHỮNG NGƯỜI ĐI “XIN VIỆC”

Hầu hết các nhà tuyển dụng đều mong muốn tuyển được ứng viên tự tin, bản lĩnh và có giá trị. Khi một ứng viên mang tâm lý “xin việc”, họ thường thiếu tự tin, lo lắng và có xu hướng hạ thấp giá trị bản thân trước nhà tuyển dụng.

Vì sao điều này không tốt?

• Khi bạn thiếu tự tin, bạn sẽ không thể hiện được hết khả năng của mình.

• Nhà tuyển dụng sẽ không đánh giá cao một ứng viên có thái độ bị động, luôn đặt mình ở vị thế thấp hơn.

• Nếu ngay từ đầu bạn đã tự xem mình là người “xin” việc, thì khả năng bạn bị ép lương hoặc mất đi các cơ hội thăng tiến trong tương lai là rất cao.

Bài học rút ra:

• Không phải bạn cần công ty, mà công ty cũng cần bạn.

• Tự tin vào năng lực của mình, đừng hạ thấp bản thân trước nhà tuyển dụng.

• Không “xin” việc – mà “ứng tuyển” vào vị trí phù hợp với năng lực của mình.

5. THAY ĐỔI NGÔN NGỮ - THAY ĐỔI TƯ DUY

Ngôn ngữ phản ánh cách chúng ta suy nghĩ, vì vậy hãy thay đổi từ những điều nhỏ nhất:

• Đừng gọi là "đơn xin việc", hãy gọi là "đơn ứng tuyển".

• Đừng nói "em muốn xin vào công ty", hãy nói "em muốn ứng tuyển vào vị trí này".

• Đừng nói "em mong công ty cho em một cơ hội", hãy nói "em tin rằng với kinh nghiệm của mình, em có thể đóng góp vào sự phát triển của công ty".

Hãy nhớ: Bạn không đi "xin" việc. Bạn đang tìm kiếm một công việc phù hợp, nơi mà cả bạn và doanh nghiệp đều có lợi khi hợp tác với nhau.