Ông Ito Junichi, CEO công ty World Link Japan Inc, chia sẻ: “Chúng tôi tôn trọng những người trực tiếp làm ra cái thìa, cái kính vì họ có kỹ năng”. Đây là quan điểm của ông về sự khác biệt trong việc đào tạo lao động giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Cả Việt Nam và Nhật Bản đều có xuất phát điểm từ những quốc gia bị chiến tranh tàn phá, trải qua vô vàn khó khăn trong công cuộc tái thiết đất nước, và đều có những người dân cần cù, chăm chỉ.

Khi đánh giá sự thay đổi trong lao động Việt Nam qua thời gian, ông Ito Junichi chia sẻ: “Khi tôi mới đến Việt Nam 20 năm trước, tôi thấy người Việt cũng chăm chỉ như người Nhật". Tuy nhiên, vài năm sau, ông lại cho rằng: “Giờ đây, tôi không còn cảm nhận điều đó nữa. Người Việt hiện nay thích kiếm tiền, nhưng không còn chăm chỉ như trước.”

Ông cũng chỉ ra rằng một điểm khác biệt rõ rệt là người Việt thường không coi trọng lao động chân tay, như thợ hàn, công nhân hay công nhân trong các nhà máy. Nhiều người trẻ chỉ thích làm việc trong các văn phòng có điều hòa, tiện nghi.

So với Nhật Bản, ông Ito Junichi kể lại một ví dụ: “Ở Tokyo, Đại học Tokyo là trường đại học nổi tiếng nhất. Nhưng các sinh viên của trường này khi vào làm cho công ty tàu hỏa, việc đầu tiên họ phải làm là dọn dẹp nhà vệ sinh, cắt vé. Họ phải trải qua mọi công việc từ dưới lên, học lao động chân tay trước khi trở thành lãnh đạo. Theo tôi, việc người trẻ không tôn trọng lao động chân tay là một thiếu sót lớn trong xã hội.”

Ngược lại, tại Việt Nam, nhiều người trẻ không muốn làm việc trực tiếp với công nhân, dù là việc chỉ dẫn hay làm mẫu. Trong khi đó, người Nhật tôn trọng những người lao động chân tay vì họ có kỹ năng. Đây là một sự khác biệt rõ rệt trong cách đào tạo lao động giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Ông Junichi cũng cho biết, ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều người tốt nghiệp đại học, thậm chí có cả bằng MBA, nhưng chưa bao giờ thực sự làm việc tay chân, chưa bao giờ tiếp xúc với công việc thực tế. Những người này chỉ học lý thuyết, đọc sách, nhưng thiếu sự hiểu biết thực tế về công việc.

Ông chia sẻ một câu chuyện: “Tôi đã gặp gỡ một số người làm việc trong các lĩnh vực như chứng khoán, ngân hàng để thảo luận về đầu tư một nhà máy. Mặc dù họ cần tiền để xây dựng nhà máy, nhưng họ lại không hiểu gì về nguyên liệu thô, quy trình sản xuất hay thị trường. Khi tôi hỏi, họ chỉ trả lời: 'Sếp tôi bảo phải làm.' Những người này chỉ hiểu về phần ngọn, phần bề mặt, mà không hiểu toàn bộ vấn đề.”

Câu chuyện này thể hiện rõ thực tế là nhiều người Việt chỉ quan tâm đến công việc văn phòng, lý thuyết mà không gắn với thực tiễn. Họ chỉ chú trọng vào bề nổi mà không hiểu sâu về công việc.

Từ những phân tích của mình về lao động Việt Nam, ông Ito Junichi đưa ra quan điểm: “Tôi nghĩ giáo dục Việt Nam nên tạo điều kiện cho những người giỏi kỹ năng. Thay vì chỉ tạo điều kiện cho những người giỏi làm bài kiểm tra, chúng ta cần chú trọng đến những người không giỏi làm bài kiểm tra nhưng có kỹ năng thực tế.”