Một số nhà lãnh đạo vẫn tin rằng cảm xúc không nên xuất hiện trong môi trường làm việc, trong khi đó, một số nhà lãnh đạo khác nhận thức rõ rằng, để giúp nhân viên vượt qua những thử thách, họ không chỉ cần cung cấp các công cụ và tài nguyên làm việc, mà còn cần tạo ra một môi trường làm việc an toàn về mặt tâm lý. Chính vì thế, để phát huy hiệu quả công việc của nhân viên, lãnh đạo cần phải xem xét, hỗ trợ cả về mặt tinh thần. Một lãnh đạo giỏi không chỉ giúp nhân viên phát triển về kỹ năng mà còn phải giúp họ vượt qua những thách thức tâm lý để họ có thể đạt được hiệu quả công việc tốt nhất.

Sự thay đổi trong yêu cầu về lãnh đạo sau đại dịch

Hai năm đại dịch COVID-19 đã thay đổi rất nhiều thứ, đặc biệt là cách các nhà lãnh đạo nhìn nhận và tương tác với nhân viên của mình. Trong suốt thời gian đại dịch, không chỉ công việc mà sức khỏe tâm thần của nhân viên cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Các nhà lãnh đạo giờ đây không chỉ đơn thuần là cung cấp công cụ công việc và tài nguyên, mà còn phải tạo ra một không gian làm việc an toàn, nơi nhân viên có thể thoải mái chia sẻ và đối mặt với những vấn đề cá nhân mà họ đang gặp phải.

Các nhà lãnh đạo cần nhận thức rằng công việc không chỉ liên quan đến kết quả cuối cùng mà còn về sức khỏe tinh thần của nhân viên. Khi nhân viên cảm thấy được chăm sóc và quan tâm về mặt tinh thần, họ sẽ làm việc hiệu quả hơn, gắn bó lâu dài với công ty và đóng góp sáng tạo hơn vào công việc. Để đạt được điều này, lãnh đạo phải đối diện với những cuộc trò chuyện khó khăn và những vấn đề cảm xúc mà nhân viên có thể gặp phải. Một ví dụ điển hình là câu chuyện của Evie, giám đốc công nghệ thông tin (CNTT), khi cô trải qua một mất mát đau đớn khi mất con trong một lần mang thai ngay khi công ty chuyển sang làm việc từ xa. Cấp trên của cô, Mike, nhận thấy cô có vẻ không ổn và đã gọi điện để hỏi thăm. Tuy nhiên, khi Evie chia sẻ nỗi đau của mình, Mike đã đáp lại một cách vội vàng mà không thể hiện sự cảm thông hoặc hỗ trợ tinh thần, điều này khiến Evie cảm thấy cô đơn và không được thấu hiểu. Câu chuyện này đã chỉ ra sự thiếu sót trong việc hỗ trợ cảm xúc của nhân viên.

Vai trò của nhà lãnh đạo trong việc tạo dựng một không gian an toàn tâm lý

Các trải nghiệm như trên chỉ ra rằng, một nhà lãnh đạo không thể chỉ tồn tại như một người cung cấp công việc hay chỉ thị. Lãnh đạo cần phải có mặt khi nhân viên cần họ, dù trong những tình huống có thể khó xử hoặc nhạy cảm. Để thúc đẩy sự sáng tạo và năng suất trong công việc, các nhà lãnh đạo cần phải tạo ra một không gian làm việc mà nhân viên có thể phát triển một cách toàn diện, không chỉ về kỹ năng chuyên môn mà còn về tinh thần.

Nghiên cứu của Kelly Greenwood và Julia Anas, khảo sát hơn 1.500 người trưởng thành tại Mỹ, cho thấy khi nhân viên cảm nhận được sự hỗ trợ về sức khỏe tâm thần từ lãnh đạo, họ sẽ ít gặp phải các triệu chứng về sức khỏe tinh thần, làm việc hiệu quả hơn và có xu hướng gắn bó lâu dài với công ty. Hơn nữa, họ cảm thấy tự hào khi được làm việc tại công ty đó và tin tưởng vào các lãnh đạo của mình. Điều này cho thấy rằng sự quan tâm đến sức khỏe tâm thần của nhân viên không chỉ giúp họ vượt qua khó khăn mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho tổ chức.

Ngôn ngữ bác bỏ cảm xúc và những hậu quả của nó

Dù rằng một số lời nói có thể xuất phát từ sự quan tâm, nhưng những lời bác bỏ cảm xúc, như “Bạn đừng buồn quá” hoặc “Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi”, đôi khi lại khiến nhân viên cảm thấy rằng cảm xúc của họ không được tôn trọng. Những lời này có thể làm giảm bớt sự quan trọng của vấn đề mà họ đang phải đối mặt và khiến họ cảm thấy không được lắng nghe hay không được thấu hiểu. Thực tế, những ngôn từ như vậy không giúp giảm đi căng thẳng mà chỉ khiến khoảng cách giữa lãnh đạo và nhân viên càng lớn hơn.

Một số nhà lãnh đạo, đặc biệt là những người thiếu khả năng đồng cảm, có thể cho rằng cảm xúc không thuộc về nơi làm việc, và không nên được thể hiện. Tuy nhiên, thực tế lại chứng minh rằng cảm xúc có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình ra quyết định và giải quyết vấn đề trong công việc. Việc lảng tránh cảm xúc không thể giúp nhân viên giải quyết vấn đề, mà chỉ tạo ra sự mâu thuẫn, làm trầm trọng thêm cảm giác cô đơn và không được thấu hiểu.

Lãnh đạo hỗ trợ cảm xúc: Một cách tiếp cận đầy trí tuệ cảm xúc

Để trở thành một nhà lãnh đạo thực sự hỗ trợ về mặt cảm xúc, bạn cần phát triển trí tuệ cảm xúc. Những nhà lãnh đạo có trí tuệ cảm xúc không chỉ "hiểu" mà còn "cảm nhận" cảm xúc của nhân viên. Họ biết rằng không phải lúc nào công việc cũng diễn ra suôn sẻ và họ sẵn sàng đối mặt với những cảm xúc khó khăn mà nhân viên chia sẻ. Họ có khả năng điều chỉnh cảm xúc của chính mình để tạo ra không gian hỗ trợ, nơi nhân viên cảm thấy an toàn khi bày tỏ nỗi đau và cảm xúc của họ.

Dưới đây là sáu cách giúp các nhà lãnh đạo có thể hỗ trợ tinh thần và cảm xúc cho nhân viên trong những thời điểm khó khăn:

Công nhận trải nghiệm của họ

Việc công nhận cảm xúc của nhân viên có thể chỉ đơn giản là một câu nói: “Tôi hiểu tại sao bạn lại cảm thấy như vậy.” Những lời này giúp nhân viên cảm thấy họ được thấu hiểu và không cô đơn trong khó khăn.

Cố gắng thấu hiểu hơn nữa

Hãy tạo cơ hội cho nhân viên chia sẻ thêm chi tiết về cảm xúc của họ nếu họ muốn. Những câu hỏi mở như “Bạn có thể kể cho tôi nghe thêm về cảm giác của bạn không?” sẽ giúp nhân viên cảm thấy bạn thật sự quan tâm đến cảm xúc của họ.

Hướng dẫn và hỗ trợ về mặt tinh thần và thể chất

Khi nhân viên gặp khó khăn, hãy hỏi họ cách bạn có thể giúp đỡ, chẳng hạn như: “Làm thế nào tôi có thể hỗ trợ bạn trong lúc này?” hoặc “Có điều gì tôi có thể làm ngay bây giờ để giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn không?”

Cung cấp sự hỗ trợ cụ thể

Nếu nhân viên không biết mình cần gì, bạn có thể gợi ý những cách thức hỗ trợ cụ thể, như: “Liệu tôi có thể giúp bạn bằng cách này không?” Điều này giúp họ dễ dàng nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

Khơi gợi quan điểm thay vì chỉ ra giải pháp

Mỗi người có cách xử lý cảm xúc khác nhau, và không phải lúc nào đưa ra lời khuyên ngay lập tức cũng là cách tốt nhất. Bạn có thể hỏi, “Liệu bạn có muốn nghe về cách tôi đã vượt qua một tình huống tương tự không?” Điều này tạo ra không gian cho nhân viên tự chọn cách giải quyết phù hợp với mình.

Thừa nhận và trân trọng họ

Cảm ơn nhân viên vì đã tin tưởng chia sẻ với bạn. Những lời nói như “Cảm ơn bạn đã chia sẻ điều này với tôi” không chỉ giúp nhân viên cảm thấy được trân trọng mà còn tạo ra một không gian an toàn cho những cuộc trò chuyện tiếp theo.

Kết luận

Là một nhà lãnh đạo, bạn không cần phải có tất cả câu trả lời, nhưng điều quan trọng là bạn phải tạo ra một không gian mà nhân viên cảm thấy được lắng nghe và hỗ trợ. Việc hỗ trợ tinh thần cho nhân viên không chỉ giúp họ vượt qua khó khăn, mà còn giúp xây dựng một môi trường làm việc lành mạnh và phát triển. Hãy nhớ rằng, trong những thời điểm khó khăn, những cuộc trò chuyện không thoải mái chính là cơ hội để bạn thể hiện sự quan tâm thực sự và dẫn dắt nhóm vượt qua thử thách.