Trong thế giới thay đổi nhanh chóng, mọi người cần xác định kỹ năng phù hợp để thành công trong môi trường bất định. Tuy nhiên, các thuật ngữ như "kỹ năng cứng/mềm" gây bối rối và khó hiểu. Dù phổ biến, thuật ngữ "kỹ năng mềm" không chính xác, có thể thiên vị giới và thiếu chuyên nghiệp. Do đó, đã đến lúc ngừng sử dụng thuật ngữ này trong tư vấn nghề nghiệp, giáo dục và tuyển dụng.

Cụm từ “Kỹ năng mềm” thiếu định nghĩa chuẩn

Hiện tại, không có tiêu chí chuẩn xác để định nghĩa "kỹ năng mềm", và các nhóm kỹ năng này thường pha trộn kỹ năng, thái độ và hành vi. Mặc dù kỹ năng giao tiếp và tương tác là phổ biến trong các nhóm này, thuật ngữ "mềm" thiếu chính xác và thống nhất vì có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm kỹ năng cùng được gọi là "mềm". Các kỹ năng này có thể bao gồm kỹ năng thuyết phục, lãnh đạo nhóm, giao tiếp hiệu quả, và hợp tác, tất cả đều có vai trò quan trọng nhưng không thể chỉ gói gọn trong một thuật ngữ chung chung như "mềm".

Cụm từ “Kỹ năng mềm” thiếu tính chính xác

Thuật ngữ "mềm" thường chỉ kỹ năng giao tiếp và tương tác, ngầm hiểu là bổ sung và không quan trọng. Tuy nhiên, mô tả chúng là "phi kỹ thuật" hay "vô hình" không chính xác, vì những kỹ năng này đòi hỏi nỗ lực lớn và có tri thức đặc biệt. Khả năng giao tiếp, như xây dựng mối quan hệ, thuyết phục, huấn luyện, là những kỹ năng quan trọng, có tác động lớn đến hiệu quả công việc trong nhiều lĩnh vực như điều dưỡng, giảng dạy, và bán hàng.

Các kỹ năng "mềm" không phải là sự đối lập với kỹ năng "cứng" như thường được hiểu. Thực tế, cả hai loại kỹ năng này đều cần thiết và bổ sung cho nhau. Nhiều công việc, đặc biệt trong nghiên cứu khoa học, yêu cầu kết hợp cả kỹ năng STEM (kỹ năng cứng) và kỹ năng tương tác với con người (kỹ năng mềm), như hợp tác hiệu quả, xây dựng mối quan hệ, và truyền đạt thành tựu khoa học.

Việc phân biệt không chính xác giữa kỹ năng "cứng" và "mềm" có thể dẫn đến dịch vụ tư vấn không phù hợp và khiến mọi người hiểu sai về các khái niệm như trí tuệ cảm xúc, thuyết phục, đàm phán và lãnh đạo nhóm. Sự nhầm lẫn này cũng làm mờ đi mối quan hệ giữa các kỹ năng và ảnh hưởng của bối cảnh, ví dụ như kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm luôn liên kết chặt chẽ với nhau trong thực tế.

Cụm từ “Kỹ năng mềm” có tính thiên vị giới

Ra quyết định nghề nghiệp là quá trình phức tạp, bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Các nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ em hình thành định kiến nghề nghiệp từ sớm qua truyền thông, khi công việc bị gắn với giới tính. Kỹ năng "mềm" không phải chỉ dành cho nữ giới hay những người nhạy cảm. Mọi người, bất kể giới tính hay nghề nghiệp, đều cần xây dựng kỹ năng giao tiếp và tương tác với con người. Vì vậy, việc sử dụng thuật ngữ “kỹ năng mềm” làm trầm trọng thêm định kiến giới và có thể làm giảm cơ hội của những người không được coi là "mềm mại" hoặc nhạy cảm trong mắt xã hội.

Cụm từ “Kỹ năng mềm” thiếu tính chuyên nghiệp

Thuật ngữ được định nghĩa chính xác giúp chuẩn hóa giao tiếp và giảm sự mơ hồ. Các nguồn tài liệu về nghề nghiệp như Sổ tay từ vựng của Cục Thống kê Lao động và O*Net Online không sử dụng thuật ngữ "kỹ năng mềm". Các cẩm nang phát triển nghề nghiệp cũng tránh thuật ngữ này, vì nó không rõ ràng, thiếu tính trung lập giới và không đáp ứng các yêu cầu của năng lực tư vấn hướng nghiệp như giúp công chúng hiểu tầm quan trọng của nghề nghiệp và sử dụng thuật ngữ chính xác.

Các cách sử dụng thay thế

Để giúp sinh viên và người tìm việc hiểu rõ các kỹ năng cần thiết, các chuyên gia cần sử dụng thuật ngữ chính xác và nhất quán, tránh dùng thuật ngữ "kỹ năng mềm" hay "kỹ năng cứng". Thay vào đó, khi thảo luận về các kỹ năng, nên gọi tên cụ thể như kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, hay kỹ năng xã hội cho các kỹ năng liên quan đến giao tiếp và tương tác. Việc sử dụng ngôn ngữ chính xác sẽ giúp nâng cao hiệu quả tư vấn nghề nghiệp và hỗ trợ tốt hơn cho khách hàng, đặc biệt trong môi trường làm việc ngày càng đòi hỏi tính chuyên môn cao và khả năng ứng dụng linh hoạt các kỹ năng.