Liệu bạn có bao giờ cảm thấy chán nản với công việc hiện tại (dù cho bạn kiếm được nhiều tiền, mới được thăng chức, có được vị trí cao, tìm được việc làm theo đúng ngành học của mình…) mà không hiểu lí do vì sao? Bạn bồn chồn, bứt rứt, khó chịu khi mọi thứ trông có vẻ như rất ổn, nhưng bạn lại không cảm thấy thỏa mãn và hạnh phúc. Vậy thì có lẽ đã đến lúc bạn cần thời gian để nhìn nhận lại bản thân và tìm ra giá trị trong công việc của riêng mình rồi đấy!

GIÁ TRỊ CÁ NHÂN TRONG CÔNG VIỆC LÀ GÌ?

Giá trị cá nhân là những niềm tin của bạn về cuộc sống, về con người bạn hiện tại và về con người mà bạn muốn trở thành. Đây là những ‘luật ngầm’ có ảnh hưởng lớn tới cách bạn ra quyết định, cách bạn hành động, sắp xếp thứ tự ưu tiên, đặt mục tiêu và là thước đo về cuộc sống mà bạn mong ước, dù cho bạn có nhận ra hay không. Khi những hành động của bạn khớp với giá trị cá nhân, bạn sẽ cảm thấy thỏa mãn và hạnh phúc. Ngược lại, nếu hành động của bạn xung đột với những giá trị này, trong thâm tâm bạn sẽ luôn cảm thấy bứt rứt, khó chịu, và không đạt được sự thỏa mãn. Giá trị cá nhân trong công việc của bạn là những giá trị có liên quan, tác động tới khía cạnh nghề nghiệp. Đây là những nguyên tắc, chỉ dẫn đóng vai trò quan trọng đối với quá trình làm việc, bao gồm: sự lựa chọn nghề nghiệp, phong cách làm việc, định nghĩa của bạn về thành công, cách bạn lên kế hoạch và thiết lập mục tiêu, động lực làm việc, đam mê… Ví dụ về các giá trị trong công việc có thể kể đến như: sự trung thực, sự uy tín, sự phục vụ, sự tôn trọng, hòa bình, thành tựu, sự độc lập...

GIÁ TRỊ BÊN TRONG (INTRINSIC VALUE) VÀ GIÁ TRỊ BÊN NGOÀI (EXTRINSIC VALUE)

Chúng ta đều sở hữu cả hai loại giá trị cá nhân: Giá trị bên trong và Giá trị bên ngoài. Giá trị bên trong là những gì bạn không nhìn thấy được, có liên quan trực tiếp tới mong muốn của bản thân bạn. Trong công việc, đây là các giá trị đem lại cho bạn cảm giác hứng thú với nghề nghiệp, động lực làm việc. Nói theo cách khác, đây là lý do khiến bạn muốn thức dậy vào mỗi sáng và mong ngóng đến chỗ làm. Một số ví dụ về các Giá trị bên trong bao gồm:

• Giúp đỡ: Được hỗ trợ những người khác giải quyết vấn đề của họ.

• Đa dạng: Được thực hiện nhiều nhiệm vụ, hoạt động khác nhau, không theo lịch trình cố định.

• Tôn trọng: Nhận được nhiều sự tín nhiệm, đối đãi tốt.

• Thử thách: Được trải nghiệm, thực hiện các nhiệm vụ mang tính mới mẻ, khó khăn, nguy hiểm.

• Độc lập: Được làm việc và ra quyết định theo ý mình.

• Hợp tác: Thường xuyên được làm việc, trao đổi, tương tác cùng với nhiều người.

• Sáng tạo: Được tự do lên ý tưởng, sử dụng sự sáng tạo của bản thân.

• Sức ảnh hưởng: Được tạo ảnh hưởng lên những người khác.

Giá trị bên ngoài liên quan tới những gì mà bạn có thể đạt được. Trong công việc, đây là những điều bạn có thể nhìn thấy như phần thưởng hay điều kiện làm việc. Một số ví dụ của Giá trị bên ngoài bao gồm: có được lương cao, sự công nhận, sự ổn định, được thăng tiến trong công việc…

GIÁ TRỊ CÁ NHÂN CÓ Ý NGHĨA NHƯ THẾ NÀO ĐỐI VỚI CÔNG VIỆC?

Những giá trị cá nhân luôn tồn tại, chi phối các hành động và suy nghĩ của bạn, cho dù bạn có nhận ra hay không. Việc chủ động tìm hiểu giá trị cá nhân trong công việc là cần thiết vì điều này sẽ giúp cuộc sống của bạn dễ dàng hơn rất nhiều. Thông thường khi chưa hiểu giá trị của mình, phần lớn mọi người sẽ tìm kiếm việc làm vì nhiều lý do khác nhau, và có thể dừng chân ở những công việc không có nhiều tương đồng với giá trị của họ. Sự mâu thuẫn này sẽ dần tạo ra cảm giác chán nản, bất mãn đối với công việc, từ đó đánh mất năng suất, động lực làm việc và giảm khả năng thành công của một người.

Hãy thử tưởng tượng, nếu bạn là người đề cao giá trị Gia đình nhưng phải làm việc tới 70 tiếng một tuần, liệu bạn có cảm thấy hạnh phúc? Dù bạn có thể quen dần với thời gian làm việc kéo dài, nhưng trong bạn sẽ luôn tồn tại sự căng thẳng, áp lực và khó chịu khi không có đủ thời gian dành cho Gia đình - điều mà bạn coi trọng. Tương tự, nếu bạn là người đề cao giá trị Hòa bình và không có nhu cầu cạnh tranh trong công việc, nhưng lại làm việc trong một môi trường mang tính ganh đua, cạnh tranh cao như Bán hàng - Kinh doanh, liệu bạn có vui vẻ với nghề nghiệp của mình? Về lâu dài, bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi, mất đi động lực và giảm năng suất trong công việc.

Như vậy, chúng ta có thể thấy việc xác định giá trị cá nhân trong công việc là vô cùng quan trọng. Khi đã hiểu những ‘luật ngầm’ này, bạn sẽ thiết lập được các kế hoạch và đưa ra quyết định nghề nghiệp phù hợp với giá trị để đạt được sự thỏa mãn nghề nghiệp mong muốn.

Không chỉ quan trọng đối với mỗi cá nhân, giá trị trong công việc cũng có ảnh hưởng lớn tới cách vận hành của một doanh nghiệp và sự hợp tác giữa các thành viên trong doanh nghiệp đó. Giá trị trong một tổ chức/doanh nghiệp còn được gọi là Văn hóa doanh nghiệp. Các giá trị này cho thấy doanh nghiệp đó thực sự quan tâm tới điều gì và hướng đến mục tiêu như thế nào. Điều quan trọng là giá trị cá nhân của từng thành viên trong doanh nghiệp cần phải có sự tương đồng với Văn hóa doanh nghiệp. Khi điều này xảy ra, mọi người trong tổ chức sẽ hiểu nhau hơn, gắn kết hơn, từ đó xây dựng được những mối quan hệ đồng nghiệp tốt đẹp, tạo dựng bầu không khí làm việc thoải mái và tăng năng suất làm việc. Sự tương đồng về giá trị cũng giúp cho tổ chức hành động nhất quán và cùng hướng tới mục tiêu chung, giúp tăng khả năng đạt được kết quả mong muốn.

Ngược lại, khi các giá trị bị xung đột, mỗi người sẽ làm việc với năng suất khác nhau, mục đích khác nhau, và tạo ra những kết quả khác nhau. Điều này có thể làm tổn hại tới các mối quan hệ, giảm khả năng sáng tạo, giảm sự thỏa mãn trong công việc và hoạt động kém hiệu quả. Trong những trường hợp này, việc hiểu giá trị cá nhân thực sự hữu ích để giúp chúng ta tìm kiếm môi trường làm việc thuận lợi nhằm phát huy tối đa năng lực của mình. Các nhà tuyển dụng cũng nên đặc biệt lưu ý để tuyển nhân viên có cùng giá trị với Văn hóa của doanh nghiệp nhằm đảm bảo hiệu quả làm việc.

Các giá trị nói chung thường có định nghĩa cũng như tính chất cố định. Tuy nhiên, khi đi qua các giai đoạn khác nhau của cuộc đời, tùy thuộc vào hoàn cảnh sống và điều bạn coi trọng, thứ tự ưu tiên mà giá trị trong công việc của bạn có thể thay đổi. Ví dụ: khi bạn mới bắt đầu sự nghiệp, thành công - được đo đếm bởi tiền bạc và địa vị - có thể là ưu tiên hàng đầu của bạn. Tuy nhiên khi bạn bắt đầu xây dựng gia đình, sự cân bằng giữa công việc và gia đình lại là điều mà bạn hướng tới nhiều hơn. Khi định nghĩa về thành công của bạn thay đổi, bạn cũng sẽ thay đổi các giá trị của mình. Đây là lí do vì sao việc thường xuyên nhìn nhận bản thân và xác định lại các giá trị của mình là quan trọng, đặc biệt khi bạn bắt đầu cảm thấy thiếu cân bằng, bứt rứt, khó chịu… nhưng chưa tìm được nguyên nhân phù hợp.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ CÔNG VIỆC CỦA BẠN?

Khi xác định các giá trị của bản thân nghĩa là bạn đang khám phá những gì thực sự quan trọng đối với mình. Để làm được điều này, bạn sẽ cần có khả năng tự nhìn nhận một cách chính xác về mình. Các bước sau đây sẽ hỗ trợ bạn trong quá trình tự đánh giá bản thân để tìm được giá trị mà bạn coi trọng.

BƯỚC 1: XÁC ĐỊNH KHOẢNG THỜI GIAN MÀ BẠN CẢM THẤY THOẢI MÁI, VUI VẺ NHẤT

Hãy suy nghĩ về những trải nghiệm của bạn trong quá khứ, từ cả cuộc sống cá nhân

lẫn công việc. Những lúc bạn cảm thấy thực sự thoải mái và hạnh phúc, bạn đang trải qua những hoạt động nào? Điều gì trong công việc khiến bạn tự hào nhất? Nếu bạn cảm thấy khó khăn, hãy thử ghi lại cảm giác của bạn trong quá trình làm việc, sẽ giúp bạn nhận ra được phần nào cảm giác hứng thú với công việc của mình.

BƯỚC 2: LIỆT KÊ NHỮNG GIÁ TRỊ CÁ NHÂN CỦA BẠN

Đây là bước mà bạn cần phải tham khảo và liệt kê một số các giá trị trong công việc mà bạn cho là quan trọng và có thể thúc đẩy bạn tiến xa trong sự nghiệp. Hãy chia sẻ những điều này với những người bạn tin tưởng, họ có thể đưa ra phản hồi, nhận xét giúp bạn nhìn nhận rõ hơn. Một số ví dụ về giá trị công việc có thể kể đến: sự sáng tạo, tính chuyên nghiệp, khả năng phát triển, sự hỗ trợ, các mối quan hệ tích cực, tiền bạc, sự ổn định… Hãy liệt kê càng nhiều càng tốt và chắt lọc các giá trị quan trọng nhất.

BƯỚC 3: ĐÁNH GIÁ TẦM QUAN TRỌNG CỦA MỖI GIÁ TRỊ

Hãy dành thời gian để xem xét lại và xác định sự quan trọng của từng giá trị trong danh sách của bạn. Những giá trị nào là quan trọng nhất đối với bạn? Bạn có thể tạo bảng xếp hạng các giá trị này từ quan trọng nhất tới ít quan trọng nhất. Hãy thử hình dung nếu bạn phải từ bỏ một trong các giá trị trong danh sách của mình, bạn sẽ thấy thế nào? Câu trả lời của bạn sẽ giúp bạn hiểu rõ đâu là giá trị chính yếu của mình trong công việc.

BƯỚC 4: KIỂM TRA GIÁ TRỊ CỦA BẠN CÓ THỰC SỰ PHÙ HỢP VỚI MÔI TRƯỜNG HIỆN TẠI HAY KHÔNG

Giờ bạn đã có một danh sách các giá trị cá nhân trong công việc, hãy tự hỏi liệu công việc hiện tại có giúp bạn phát huy những giá trị này hay không? Hãy đánh giá xem công việc bạn đang làm có phù hợp với những gì bạn coi trọng và có tạo điều kiện thuận lợi để bạn đạt được các mục tiêu cá nhân hay không. Sự phản ánh này sẽ giúp bạn quyết định được có nên duy trì công việc này hay thay đổi.

BƯỚC 5: TINH CHỈNH VÀ THƯỜNG XUYÊN XÁC ĐỊNH LẠI GIÁ TRỊ CỦA BẠN

Như đã nói ở trên, giá trị trong công việc không phải là thứ cố định mà có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, bạn nên thường xuyên đánh giá lại những gì là quan trọng với bản thân để tránh rơi vào trạng thái mất động lực, bứt rứt, mệt mỏi với công việc. Thực hiện việc tự đánh giá này ít nhất một lần mỗi năm hoặc khi bạn cảm thấy có sự thay đổi lớn trong cuộc sống và công việc.