Các blogger, solopreneurs, tư vấn viên, nhà văn, nhà sáng lập – chúng ta là những cá thể độc lập. Những người làm việc một mình, ngồi trong các góc cà phê với laptop và ly cà phê latte. Chúng ta ngồi ở quầy bữa sáng, gõ bàn phím dưới ánh sáng buổi sáng sớm. Hoặc cúi đầu bên bàn làm việc trong phòng trống đến tận đêm khuya.

Chúng ta đầy cảm hứng và quyết tâm. Tập trung và không sợ hãi. Hạnh phúc với sự độc lập của mình.

Và thường xuyên bị cuốn vào những gì người khác đang làm.

“Thống kê của tôi so với cô ấy như thế nào?”

“Số lượng người theo dõi trên Facebook của anh ta lớn hơn tôi.”

“Chỉ số Instagram của cô ấy quá đẹp.”

“Họ lại đang ra mắt sản phẩm mới sao?”

“Tôi đang tụt lại phía sau!”

Viết blog là môi trường dễ dàng so sánh. Chúng ta đo lường qua các chỉ số; mạng xã hội, lượng người đọc, người đăng ký, tỷ lệ chuyển đổi. Chúng ta say sưa với dữ liệu. Chúng ta so sánh và đối chiếu. Các con số của tôi có ổn không? Tôi đang làm đúng chưa? Tôi có ổn không? Tôi có thắng không? Hay thua?

Cô Đơn Tiếp Tay Cho Quái Vật So Sánh

Với việc không có đồng nghiệp để xoa dịu, trấn an và an ủi, sự so sánh sẽ làm rối loạn tâm trí chúng ta. Con người ghét khoảng trống. Chúng ta lấp đầy khoảng trống bằng cách quan sát người khác, đo lường hiệu quả của mình với họ. Một câu hỏi luôn hiện hữu: Tôi có ổn không?

Đừng Lo Lắng, Bạn Là Con Người

So sánh không phải là điều đặc biệt chỉ có ở các blogger hay solopreneurs. Con người là sinh vật xã hội. Chúng ta sống trong một mạng lưới của những người khác. Chúng ta so sánh để hiểu vị trí của mình. Giá trị xã hội của tôi là gì? Tôi có thể đứng ngang hàng với ai? Tôi là ai so với những người khác?

Các nhà tâm lý học gọi đây là "so sánh xã hội" và nó là một phần thiết yếu của bản chất con người. Chúng ta so sánh mình trong mọi tương tác; ngay lập tức, tinh tế, và thường vô thức. Chúng ta bắt đầu từ khi còn nhỏ. So sánh là chiến lược mà chúng ta dùng để đối phó với các mối đe dọa, xây dựng bản thân và xác lập danh tính trong thế giới của những người khác. Chúng ta làm vậy để học hỏi về chính mình.

Nhìn xuống để cảm thấy tốt hơn, nhìn lên để cảm thấy tồi tệ hơn

So sánh xã hội có hai dạng. Chúng ta so sánh lên và so sánh xuống.

Chúng ta nhìn vào những người mà mình cho là kém hơn để cảm thấy tốt hơn về bản thân. Đây là sự nâng đỡ cho lòng tự trọng và tâm trạng của chúng ta. So sánh xã hội xuống, như vậy được gọi, giúp chúng ta xác nhận và an ủi bản thân. So với anh ta, tôi vẫn ổn. Chắc tôi đang làm đúng Thở ra.

Điều này cảm thấy không thoải mái nhưng cũng không sao. So sánh xã hội là một cách để điều chỉnh tâm trạng của chúng ta. Đây là hành vi bình thường của con người và hầu hết chúng ta đều có đủ kỹ năng xã hội để giữ những suy nghĩ này cho riêng mình.

Nhưng so sánh xuống chỉ là giải pháp ngắn hạn. Bạn có thể cảm thấy tốt hơn một lúc, nhưng nó sẽ không giúp bạn làm nhiều việc hơn. Năng suất, thành công, thậm chí hạnh phúc đều phụ thuộc vào hành động.

Mẹo thành công: Đừng chỉ so sánh. Thay vì nhìn vào người khác để điều chỉnh tâm trạng của mình, hãy tập trung vào mục tiêu và kế hoạch của bạn. Niềm vui khi hoàn thành một nhiệm vụ nhỏ sẽ mang lại cho bạn động lực mạnh mẽ vượt xa sự thỏa mãn nhất thời khi so sánh mình với người khác.

Cảnh Giác Với Thành Công

Mối nguy hiểm đến từ việc so sánh lên.

Khi chúng ta nhìn vào những người mà mình cho là thành công hơn hoặc "vượt trội" ở một lĩnh vực nào đó, chúng ta có thể cảm thấy chán nản và bị chệch hướng. Điều này có thể làm chúng ta cảm thấy bế tắc và khiến chúng ta nghi ngờ chính mình.

“Trang web của tôi sẽ không bao giờ đẹp như vậy.”

“Tôi sẽ không bao giờ có chỉ số giống cô ấy.”

“Tôi chẳng biết mình đang làm gì.”

Trong tình huống tồi tệ nhất, việc so sánh lên có thể dẫn đến sự thất bại. “Tôi sẽ không bao giờ làm được như anh ta. Tôi thà bỏ cuộc.”

Mối Nguy Hiểm Của Mạng Xã Hội

Mạng xã hội là cái bẫy so sánh lên tuyệt vời nhất. Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc ngâm mình trong những dòng thông tin đầy vẻ đẹp và thành công có thể làm tổn hại đến lòng tự trọng của chúng ta và đặt chúng ta vào nguy cơ trầm cảm và lo âu (ví dụ: Vogel et. al., 2014; Vogel & Rose, 2016).

Đừng tuyệt vọng!

Không phải tất cả đều là tin xấu. Khi chúng ta cảm thấy tốt về bản thân và tiến trình của mình, việc kiểm tra thành công của người khác lại là một nguồn động lực. Nó thúc đẩy chúng ta phấn đấu cao hơn và tiến xa hơn. “Nếu cô ấy có thể làm được, tôi cũng sẽ làm được!”

Những người thành công trong cùng lĩnh vực trở thành hình mẫu cho chúng ta. Thành tựu của họ là nguồn cảm hứng.

Mâu Thuẫn: Khi chúng ta hài lòng với những gì mình đang làm, chúng ta không còn nhìn vào người khác. Đầu óc của chúng ta chỉ tập trung vào công việc. Chúng ta không lang thang trên trang web của đối thủ hay kiểm tra dòng thông tin trên mạng xã hội của họ.

Chính vào những lúc nghi ngờ, chúng ta mới so sánh để tìm kiếm sự an ủi. Vào những ngày tốt đẹp, chúng ta biết rõ mình đang đi đâu và không cần sự xác nhận hay hỗ trợ từ người khác.

Vậy chúng ta làm gì vào những ngày khó khăn? Làm sao để tránh cái bẫy so sánh và nguy cơ thất bại?

Mẹo để tránh cái bẫy so sánh

Hãy là một con ngựa đua Con ngựa đua không nhìn đối thủ của mình. Nó chỉ tập trung vào phía trước và phi về phía vạch đích. Nó biết mình phải làm gì để đến đó. Hãy là con ngựa đua. Hãy rõ ràng về mục tiêu của bạn, vạch đích của bạn và các bước bạn cần thực hiện để đạt được chúng. Mỗi người đều đang chạy một cuộc đua khác nhau.

Biết động lực của bạn Tại sao bạn lại so sánh? Là để tìm nguồn cảm hứng và động lực? Hay để quản lý tâm trạng của mình? Căng thẳng khiến chúng ta tìm kiếm sự an ủi và đôi khi chúng ta so sánh để nâng cao lòng tự trọng. Nếu bạn đang dùng so sánh để quản lý tâm trạng của mình, liệu nó có giúp ích hay làm hại bạn? Thời gian của bạn liệu có tốt hơn khi dành cho việc hướng tới mục tiêu không?

Hướng tới thành tích cá nhân tốt nhất So sánh với người khác có thể đầy nguy hiểm, nhưng bạn có thể tìm thấy lợi ích khi so sánh với chính mình. Nhìn lại và tự hỏi “Tôi đã đạt được gì cho đến nay?” Việc thường xuyên xem xét những thành công, dù là nhỏ, sẽ làm tăng tâm trạng của bạn. Khi cảm thấy tốt, bạn sẽ có động lực và sự sáng tạo. Đừng lo lắng quá về việc bạn so sánh với người khác. Hãy tập trung vào việc đạt được thành tích cá nhân tốt nhất của bạn.

“Đừng so sánh sự khởi đầu của bạn với giữa chừng của người khác.” Câu nói này từ tác giả Jon Acuff nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta đều bắt đầu từ một điểm nào đó và tiến độ của mỗi người là khác nhau. Những người thành công cũng có những khó khăn của riêng họ. Họ chỉ đi xa hơn trên con đường đó. Tất cả chúng ta đều là con người và có thể phạm sai lầm. Nhưng chúng ta cũng có khả năng đạt được những điều vĩ đại.