Chắc hẳn bạn còn nhớ đến Vine, nơi người dùng chỉ có 6 giây để gây ấn tượng, trước khi nền tảng này đóng cửa và hợp nhất với Musical.ly, tạo nên TikTok – ứng dụng được tải xuống nhiều nhất trong năm 2022. Thấy được sự thành công của TikTok, Facebook đã nhanh chóng ra mắt tính năng Stories, theo sau là Instagram Reels. Không lâu sau đó, Youtube cũng gia nhập cuộc chơi với Youtube Shorts. Điểm chung của tất cả các nền tảng này là gì? Đơn giản là chúng đều tập trung vào nội dung ngắn gọn.

Vậy điều này có ý nghĩa gì? Phải chăng thời gian truyền tải thông tin đã trở nên ngày càng ngắn hơn để phù hợp với lối sống bận rộn hiện đại, hay liệu chúng có đang làm giảm khả năng tập trung của chúng ta? Một nghiên cứu thậm chí chỉ ra rằng khả năng tập trung của con người hiện nay là 8,25 giây – thấp hơn cả cá vàng với 9 giây.

Vì sao chúng ta không thể hoàn thành công việc?

Một nguyên nhân lớn là sự giảm sút khả năng tập trung – vấn đề phổ biến trong xã hội hiện đại. Khi khoảng thời gian mà chúng ta có thể tập trung vào một nhiệm vụ mà không bị phân tán quá nhiều càng ngày càng ngắn lại, kết quả là chúng ta khó hoàn thành công việc một cách hiệu quả.

Lý do tại sao chúng ta ưa chuộng nội dung ngắn?

Theo tiến sĩ thần kinh Sanam Hafeez, thói quen "binge-watch" (xem liên tục) các video ngắn chính là một "cuộc săn đuổi dopamine". Mỗi lần xem một video hấp dẫn, não bộ sẽ tiết ra dopamine, mang lại cảm giác hưng phấn. Điều này càng làm tăng mức độ nghiện khi chúng ta không biết khi nào sẽ có một video khác thú vị xuất hiện. Tương tự như trong thí nghiệm với con chuột, khi được cho thức ăn không đều đặn, chúng trở nên ám ảnh và bỏ qua các hoạt động thông thường để tìm kiếm cảm giác thỏa mãn.

Ảnh hưởng của video ngắn đến khả năng tập trung:

Các video ngắn như TikTok, Instagram Reels hay Youtube Shorts dễ dàng hấp dẫn người xem, bởi chúng không chỉ nhanh mà còn dễ tiêu thụ. Thêm vào đó, khi khả năng tập trung của chúng ta giảm xuống, chúng ta dễ dàng bị thu hút bởi những hình thức truyền thông ngắn này. Một nghiên cứu từ Microsoft cũng chỉ ra rằng chỉ sau 20 phút xem TikTok, người dùng đã trải qua một sự suy giảm rõ rệt trong khả năng tập trung và ghi nhớ.

Với lượng thông tin khổng lồ và cập nhật liên tục từ các nền tảng này, việc tiêu thụ thông tin quá mức không chỉ khiến chúng ta bị phân tán mà còn ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tập trung.

Làm thế nào để cải thiện khả năng tập trung?

Nếu bạn đang cảm thấy khó khăn trong việc tập trung, việc hạn chế sử dụng mạng xã hội một cách cứng nhắc có thể không phải là giải pháp tối ưu. Thay vào đó, bạn có thể áp dụng một số chiến lược đối phó lành mạnh như:

Duy trì các sở thích và hoạt động thể chất: Việc luyện tập thể dục không chỉ cải thiện sức khỏe mà còn kích thích não bộ, giúp tăng cường khả năng tập trung và ghi nhớ.

Ngủ đủ giấc: Một giấc ngủ đủ và chất lượng là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu suất làm việc và khả năng tập trung của bạn được duy trì.

Thiền và chánh niệm: Các nghiên cứu tại Đại học California (Santa Barbara) đã chỉ ra rằng sinh viên tham gia thường xuyên vào các bài tập thiền và chánh niệm có thể cải thiện trí nhớ và đạt điểm cao trong các bài học yêu cầu sự tập trung. Bạn có thể bắt đầu thiền từ 1 đến 10 phút mỗi ngày để dần quen với nó và giúp tinh thần thư giãn, sáng suốt hơn.

Bằng cách áp dụng những phương pháp này, bạn có thể cải thiện khả năng tập trung và nâng cao hiệu quả công việc, giảm bớt sự phân tâm do ảnh hưởng của các phương tiện truyền thông ngắn ngày nay.