Dự đoán tương lai chính xác của trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn là một vấn đề rất phức tạp và khó khăn. Mặc dù công nghệ này đang phát triển mạnh mẽ, nhưng quá sớm để khẳng định điều gì sẽ xảy ra trong tương lai. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hiện nay đang đối mặt với lo ngại về việc bỏ lỡ cơ hội trong cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo, điều này vô tình tạo ra một sự đánh cược đầy rủi ro đối với tương lai của công ty họ. Một ví dụ rõ rệt là vào mùa thu năm ngoái, khi ChatGPT, một chatbot do OpenAI phát triển, đột ngột nổi lên và chứng minh khả năng đáng kinh ngạc của AI trong việc tạo ra email, bài luận, công thức nấu ăn, báo cáo tài chính, bài báo và những ý tưởng sáng tạo khác. Theo Goldman Sachs, trong vòng một thập kỷ, khoảng 300 triệu việc làm có thể bị thay thế hoặc giảm sút nghiêm trọng do sự phát triển của AI.

Với tốc độ phát triển ngày càng nhanh chóng của AI, không có gì ngạc nhiên khi nhiều giám đốc điều hành nhận ra rằng chỉ trong vài năm tới, những hệ thống AI mạnh mẽ sẽ có khả năng thực hiện các công việc nhận thức tương đương, thậm chí vượt qua năng lực của lực lượng lao động con người. Đứng trước những khả năng mạnh mẽ mà AI có thể mang lại, cộng với những lo ngại về việc thu hút và giữ chân nhân sự có trình độ cao, một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp đã bắt đầu hình dung về một tương lai mà con người có thể không còn đóng vai trò chủ chốt trong thị trường lao động nữa. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đó là một sự tính toán sai lầm và thiếu căn cứ thực tế.

Trước hết, chúng ta cần nhận thức rằng việc dự đoán tương lai của AI là quá sớm và vẫn còn mang tính chất phỏng đoán. AI hiện nay mới chỉ là một phần nhỏ trong một lĩnh vực rất rộng lớn, với nhiều yếu tố có sự phụ thuộc lẫn nhau, và mỗi yếu tố này đang phát triển ở những giai đoạn khác nhau. Do đó, việc dự đoán chính xác công việc nào sẽ bị AI thay thế, và khi nào điều đó sẽ xảy ra, vẫn chỉ là giả thuyết. Mặc dù AI có khả năng thực hiện một số nhiệm vụ nhất định, để đạt được kết quả đáng tin cậy và hiệu quả trong thực tế, AI cần phải được tích hợp vào các quy trình công việc hiện tại một cách hợp lý và được quản lý chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ các quy định, đồng thời giải quyết các vấn đề về rủi ro và bảo mật.

Thứ hai, trong bối cảnh gián đoạn công nghệ diễn ra nhanh chóng, nhiều nhà lãnh đạo lại có xu hướng chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn, mà không nhận thức đầy đủ về sự thay đổi trong mạng lưới giá trị của doanh nghiệp trong dài hạn. Khi AI tiếp tục phát triển và cải tiến, các doanh nghiệp sẽ cần phải tái cấu trúc lại toàn bộ mô hình kinh doanh của mình, thay đổi cách thức hoạt động trong thời gian thực, nhưng trước khi chúng ta có thể dự đoán chính xác tương lai sẽ như thế nào. Chúng ta có thể nhìn lại những ngày đầu của Internet, khi các trình duyệt web chỉ được coi là công cụ giải trí và không ai có thể tưởng tượng rằng chúng sẽ tạo ra sự chuyển mình sâu sắc trong xã hội, ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử tổng thống, hay thậm chí tạo ra những công ty có giá trị hàng nghìn tỷ đô-la.

Hiện nay, các giám đốc điều hành đang làm việc trong môi trường đầy thử thách, phức tạp hơn bao giờ hết, kể từ khi Internet bắt đầu phổ biến. Họ đang lo sợ về việc bỏ lỡ cơ hội trong làn sóng công nghệ tiếp theo, nhưng lại không nhận ra rằng họ có thể đang đặt cược quá lớn vào tương lai của công ty mình. Dưới đây là một số bước đi chiến lược mà các nhà lãnh đạo cần thực hiện để chuẩn bị cho một thế giới đầy bất ổn, nơi con người và AI có thể cùng tồn tại và phát triển theo những cách mà chúng ta chưa thể hình dung được.

Chuẩn bị cho một tương lai không thể đoán trước

Có một nghịch lý đáng chú ý trong bối cảnh hiện tại: thay vì lo sợ về việc bị AI thay thế, chúng ta cần tập trung vào việc phát triển lực lượng lao động để họ có thể cùng tiến bộ với AI. Trong tương lai, người lao động sẽ phải liên tục học hỏi các kỹ năng mới và cập nhật chúng để đáp ứng nhu cầu thay đổi. Các nhà lãnh đạo cần phải áp dụng một chiến lược dài hạn, theo dõi những xu hướng quan trọng trong lĩnh vực AI, và áp dụng quy trình học hỏi liên tục để phát triển và duy trì năng lực cho lực lượng lao động. Quan trọng không kém, họ cần xây dựng các kịch bản tương lai dựa trên các chứng cứ thực tế và thách thức những tư duy cũ trong tổ chức của mình.

Các bước mà các nhà lãnh đạo có thể thực hiện để vượt qua giai đoạn này:

1. Tiết chế kỳ vọng về những gì AI có thể làm cho doanh nghiệp

Lịch sử của AI đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, với những đột phá lớn và kỳ vọng không thành hiện thực. Vào những năm 1970, Marvin Minsky, một trong những người sáng lập AI, đã tuyên bố rằng AI tổng hợp sẽ ra mắt trong vòng ba năm tới, mặc dù vào thời điểm đó, công nghệ tính toán cần thiết vẫn chưa có. Những lời hứa này không bao giờ thành hiện thực, và điều tương tự có thể xảy ra với các công nghệ AI hiện tại. Các công cụ AI sáng tạo như ChatGPT, Midjourney và DALL-E 2, mặc dù rất mạnh mẽ, vẫn chưa hoàn thiện và không đủ khả năng thay thế con người trong mọi lĩnh vực.

Các giám đốc điều hành cần phải hiểu rõ các chức năng thực tế mà AI có thể thực hiện trong doanh nghiệp của họ và cần có cái nhìn thực tế về cả cơ hội lẫn rủi ro mà AI mang lại. AI không phải là một giải pháp toàn diện cho mọi vấn đề, và chúng ta chỉ mới bắt đầu trên một hành trình dài.

2. Đánh giá cách dữ liệu sẽ được AI sử dụng trong hiện tại và tương lai

Dữ liệu kinh doanh đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của AI. Khi các mô hình AI được xây dựng, việc chuyển giao dữ liệu giữa các hệ thống có thể tốn kém và phức tạp. Các nền tảng AI sáng tạo hiện nay đang phát triển thành các hệ sinh thái khép kín, nơi các công ty kiểm soát tất cả các khía cạnh liên quan đến dữ liệu. Các hệ thống AI này sử dụng các kỹ thuật như học tăng cường với phản hồi của người dùng (RHLF), đòi hỏi sự giám sát và điều chỉnh liên tục từ con người.

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần chuẩn bị cho một tương lai trong đó các bộ phận chuyên trách sẽ phải giám sát các hệ thống AI và cập nhật liên tục các quy trình để đảm bảo chúng luôn phù hợp với mục tiêu và quy định.

3. Chuyển trọng tâm từ dưới lên trên khi nói đến AI

Việc sử dụng AI đa phương thức sẽ yêu cầu lực lượng lao động phải hiểu rõ khi nào và làm thế nào để ủy quyền công việc cho AI. Thay vì xem AI như một công cụ thay thế hoàn toàn con người, lực lượng lao động sẽ cần học cách kết hợp AI vào công việc của mình để gia tăng hiệu quả. Điều này sẽ tạo ra một môi trường làm việc mà con người và AI có thể cộng tác, bổ sung cho nhau, thay vì thay thế hoàn toàn.

Khung điều hướng lực lượng lao động AI đang phát triển

Chuyển đổi lực lượng lao động là một tác dụng phụ không thể tránh khỏi của sự phát triển công nghệ. Các nhà lãnh đạo cần phải có một phương pháp tiếp cận có hệ thống để chuẩn bị cho những thay đổi mà AI sẽ mang lại. Khung này không nhằm dự đoán chính xác tất cả các thay đổi sẽ xảy ra, mà chỉ giúp các tổ chức sẵn sàng đối phó với sự thay đổi không ngừng khi AI tiếp tục phát triển và cải tiến.

Kết luận:

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần chuẩn bị không chỉ cho sự phát triển của AI mà còn cho sự thay đổi toàn diện trong lực lượng lao động. Để tận dụng tối đa cơ hội mà AI mang lại, họ cần hiểu rõ về sự phát triển liên tục của công nghệ này và điều chỉnh chiến lược phù hợp để giảm thiểu rủi ro.