Đây chắc chắn là một câu hỏi mà rất nhiều người dưới 30 tuổi vẫn đang loay hoay tìm câu trả lời, nhất là những người đang bị stress và nản trong công việc. Đôi lúc, chúng ta làm việc rất tốt, được nhiều người công nhận và có lương cao. Chúng ta vô cùng tận hưởng khoảng thời gian này, nhưng thời gian sau thì mọi động lực đều biến mất.

Tôi cũng là một người rất dễ bị mất động lực. Quan trọng hơn cả, đến năm 25, 26 tuổi, tôi mới nhận ra được bản thân thích gì. Rất nhiều người trong chúng ta đều tự hỏi mình thích gì, tương lai muốn làm gì hay sẽ theo học ngành gì nhưng không phải ai cũng có thể tìm ra câu trả lời. Đó là vì chúng ta chưa có trải nghiệm.

Bản chất của việc “thích một thứ gì đó”

Trước tiên, chúng ta phải xác định được thích ở đây là gì. Thích có rất nhiều cấp bậc, bạn có thể thích một điều gì đó nhưng rồi cảm giác này biến mất chỉ trong vòng vài ngày. Khi đó, bạn không thực sự thích nó, mà chỉ là sự “hưng phấn” của bản thân khi làm điều gì đó mới lạ.

Công việc là thứ chúng ta gắn bó lâu dài. Vì vậy, không thể đánh giá sự thích đó bởi những quan điểm cá nhân. Nghe có vẻ lạ khi đó là sở thích của chúng ta nhưng lại không được đánh giá qua quan điểm cá nhân. Thật sự, việc thích một cái gì đó thì đơn giản, nhưng xét theo tiêu chí “vừa phù hợp”, “vừa thích”, “vừa kiếm ra tiền” thì khó hơn rất nhiều và chỉ như thế mới đủ thoả mãn

Có một sự thật phũ phàng, đó là trong 100 người thì chưa đến 1 người theo đuổi được đam mê và thành công cho tới cuối cùng… Chính chúng ta cũng thế, nếu không phải gia đình có điều kiện, liệu bạn có dám theo đuổi đam mê? Nếu phải gồng gánh gia đình, anh chị em, tiền thuê nhà và cả tương lai, vợ chồng… liệu bạn có dám theo đuổi sở thích?

Thích là một phạm trù rất lớn, không đơn thuần là cảm xúc bồng bột vì “hào hứng” với một công việc nào đó, mà là một thứ phù hợp với bất kỳ góc cạnh nào của cuộc sống.

TRƯỚC KHI CHỌN LỰA MỘT THỨ GÌ ĐÓ CÓ TÍNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN TƯƠNG LAI, TRƯỚC TIÊN, HÃY XÁC ĐỊNH MÌNH ĐÃ THÍCH NÓ Ở CẤP ĐỘ NÀO.

Việc thích một cái gì đó phải phù hợp với mục tiêu

Trong nghề Content, hay cả nghề SEO, nghề Ads, nghề Marketing Online… từng rất nhiều người lúc nào cũng thích công việc của họ, nhưng khoảng 2-3 năm sau, họ vẫn chẳng có được gì trong tay. Đó là vì họ thường rơi vào những cái bẫy “sở thích”.

• Bẫy sở thích: Cứ nghĩ rằng mình thích công việc này, nhưng làm được vài tháng lại chán. Sau đó lại thấy thích một công việc khác và qua vài tháng nữa lại chán. Chúng ta dễ cảm thấy thích thú và rơi vào những điều mới mẻ. Điều này khiến chúng ta mất đi một khoảng thời gian rất lớn, đôi khi là 2,3 năm nhưng chẳng mang lại kết quả gì.

• Bẫy thói quen: Một khi đã quá quen với thực tại, phần “con” của chúng ta trỗi dậy và không còn ý chí làm việc. Ta chỉ cần sự ổn định, một công ty gần nhà, những mối quan hệ đủ ổn, công việc tuy nhàm chán nhưng đỡ vất vả và dư dả thời gian. Sau 2-3 năm, nhìn lại, chúng ta chẳng có thành tựu gì to lớn trong tay.

• Bẫy mong chờ: Chúng ta quá tin vào “ước mơ của sếp”. Điều này thấy khá rõ trong các môi trường startup. Mọi người xem nhau là đồng đội, là chiến hữu. Công ty trở thành một nơi để cùng cố gắng, cùng xây dựng tầm nhìn chung… Nhưng, nếu chỉ giữ một nhiệm vụ không rõ mục tiêu thì 2-3 năm sau chúng ta cũng chỉ là những gương mặt cũ với kiến thức không có gì đổi mới…

• Bẫy ảo tưởng: Đây là cái bẫy lớn nhất mà sinh viên thường gặp và cũng là cái bẫy ngốn nhiều thời gian của chúng ta nhất. Ví dụ, bạn vô tình tìm được 1 công việc lý tưởng với mức lương ổn định, môi trường tốt, có sự thăng tiến trong công việc… Từ đó, bạn lệ thuộc vào nó.

• Bẫy thời gian: Quá tin vào điều “mình còn trẻ”, “mình còn nhiều thời gian”… và thấm thoát đã 28 tuổi nhưng chưa có gì trong tay.

Nếu dính vào các bẫy này, chúng ta sẽ đi lệch với những mục tiêu đưa ra ban đầu. Khi đó, bạn làm hoài, dù vẫn thấy thích, nhưng sẽ lãng phí 2-3 năm cuộc đời, mà vẫn chưa có một kết quả nhất định.

Những người ở thế hệ trước quan niệm rằng muốn trở thành người giỏi trong ngành thì phải có kinh nghiệm 3-5 năm mới được làm senior. Từ quan điểm đó, nên họ chấp nhận việc vừa ra trường sẽ vào một công ty nào đó học việc và 3 năm sau khi có kinh nghiệm vững rồi thì muốn làm gì cũng được.

Quan điểm đó so với thời điểm hiện tại là cực kỳ sai.

Hiện tại, mọi thứ đã rất dễ học hỏi và trau dồi, không còn khó như trước. Việc lãng phí 3 năm chỉ để học được một kỹ năng duy nhất là điều rất sai lầm. Việc những bạn chỉ mới sinh năm 1998-2000, nhưng đã có thể làm leader, làm quản lý, kiếm hàng chục triệu đồng mỗi tháng là điều rất bình thường.

Hãy cố gắng xác định mục tiêu rõ ràng, ngắn hạn, trung hạn, dài hạn.

Khi đã bắt đầu hiểu được mục tiêu, lúc này chúng ta mới bắt đầu xác định xem sự thích của mình có đúng là thích hay không.

Thích là một thứ bạn có thể làm lâu dài mà không chán

Chẳng hạn như, trò chơi mà bạn thích, bạn có thể chơi suốt 1 tháng liền, trong một nhóm bạn, bạn sẽ nói chuyện thường xuyên hơn với một vài người nhất định… Đó là vì bạn cảm thấy “thoải mái” khi làm việc đó. Một việc mà chúng ta có thể làm hoài không bao giờ chán thường sẽ có các yếu tố:

• Việc mà tính tiền theo kết quả, hoặc đem đến kết quả ngay lập tức

• Việc mà chúng ta đã nghiên cứu rất lâu, có kiến thức và hiểu biết sâu rộng về nó

• Việc mà khiến chúng ta “bị nghiện”

• Việc mà chúng ta không làm sẽ cảm thấy thiếu hoặc khó chịu, nói đúng hơn là thói quen

• Việc mà chúng ta cảm thấy bức rức khi không được làm

Có rất nhiều thứ cấu thành nên sự “thích” và “làm không bao giờ chán”. Khó để có thể ép bản thân rằng chúng ta có thể làm việc đó mỗi ngày, thường xuyên theo các cảm giác trên, nhưng sẽ không khó để có thể cảm nhận công việc hàng ngày có phải là việc chúng ta có thể làm hoài không chán hay không.

HÃY TỰ HỎI, CHÚNG TA ĐANG LÀM VIỆC MỖI NGÀY CÓ PHẢI VÌ CÁC LÝ DO TRÊN HAY KHÔNG, HAY VÌ ĐÓ LÀ CÔNG VIỆC, LÀ “BẪY” MÀ CHÚNG TA KHÔNG BIẾT. VIỆC DÍNH VÀO BẪY SẼ GÂY RA MỘT TÁC HẠI RẤT LỚN, NÓ SẼ ĂN DẦN ĂN MÒN BẢN THÂN VÀ ĐẾN MỘT LÚC NÀO ĐÓ, DÙ CHÚNG TA LÀM RẤT TỐT NHƯNG VẪN CÓ THỂ BỎ NÓ NGAY LẬP TỨC.

Thích là một thứ mà bạn luôn tạo ra kết quả từ nó

Sẽ rất khó khăn nếu như chúng ta không thể tạo ra được các “kết quả”. Tôi là một người đào tạo và cũng là một người chia sẻ. Nếu như tôi không thể tạo ra được những bài viết như này nữa thì sẽ cảm thấy cực kỳ khó chịu, bí bách và không thể làm được việc gì khác… Và nếu như không tạo ra được tài liệu, quy trình nữa thì việc đào tạo còn mang lại ý nghĩa gì?

Chính bản thân chúng ta trong công việc cũng sẽ tự cảm thấy thích thú bởi những kết quả nhỏ nhỏ mà mình tạo ra. Những kết quả đó tạo ra giá trị thật, giúp ích cho người khác, hay nhận được sự khen ngợi… khiến cho bạn cảm thấy thích thú và muốn bước tiếp con đường này.

HÃY CỐ GẮNG TẠO RA NHỮNG “THÀNH QUẢ NHỎ” NGẮN HẠN, CÀNG NHIỀU THÀNH QUẢ NHỎ SẼ CÀNG KHIẾN CHO BẠN THÍCH THÚ CÔNG VIỆC NÀY.

Lưu ý: Những thành quả nhỏ sẽ thay đổi tuỳ theo ngành. Ví dụ:

• Một kết quả nhỏ là bán được đơn hàng mỗi ngày

• Một kết quả nhỏ là 1 lời khuyên (từ kiến thức thực tế) giúp ích cho người khác

• Một kết quả nhỏ là tạo ra được 1 quy trình, một case study, một website có traffic…

• Một kết quả nhỏ là bài viết được 1000 like, được mọi người comment, share và động viên

Thích là một thứ mà bạn có thể kiếm được tiền từ nó

Cũng gần giống với ý trên nhưng chuyên sâu hơn. Thực sự trong quá trình làm việc 10 năm, có những giai đoạn, tôi vẫn đam mê làm việc ròng rã suốt mấy tháng trời hoặc thậm chí là cả năm, nhưng không có một khoản tiết kiệm nào trong người hoặc chỉ sống dựa trên mức lương ít ỏi mà công ty trả.

Đó là vì chúng ta không sống thực tế, không cảm nhận được giá trị của công việc, thứ mà bạn có thể kiếm được tiền từ nó không phải là vị trí công việc mà bạn được trả lương… mà là thành quả lao động của bạn đáng tiền.

HÃY “ĐÀO” THẬT SÂU VỀ CÁC KỸ NĂNG CỦA MÌNH VÀ BIẾT CHÍNH XÁC BẢN THÂN CÓ THỂ TẠO RA BAO NHIÊU TIỀN, GIÁ TRỊ BAO NHIÊU, KẾT QUẢ RA SAO, ĐÁNG TIỀN NHƯ THẾ NÀO… THÌ LÚC ĐÓ BẠN MỚI THẤY THÍCH THÚ VỚI CÔNG VIỆC NÀY.

Thích là một thứ có thể tạo ra cho bạn một nghề

Rõ ràng, mọi thứ có sự liên kết với nhau, từ việc thích, tạo ra kết quả, tạo ra tiền và giờ nó trở thành việc tạo ra “nghề”. Bạn đã được gọi là có “nghề” chưa?

Không ít người làm ở một vị trí ổn định và nhận lương hàng tháng đều đặn trong nhiều năm. Nhưng lại dính vào “bẫy” và sau 3-5 năm, họ vẫn chưa có một cái nghề.

Đó là vì chúng ta luôn thoả mãn với thực tại – vốn là bản chất của con người. Chúng ta luôn cảm thấy kiến thức đã đủ (bẫy ảo tưởng), các kết quả tạo ra được ở thực tại đã đủ… mà quên đi việc phải “never stop learning”.

NẾU ĐÃ THÍCH MỘT VIỆC, HÃY CỐ GẮNG TRỞ THÀNH MỘT NGƯỜI GIỎI, CÓ NGHỀ TRONG VIỆC ĐÓ, KHI BẠN CÓ NGHỀ, BẠN SẼ THÍCH. CÓ NGHỀ, ĐI ĐÂU BẠN CŨNG ĐƯỢC TRỌNG DỤNG, CÓ NGHỀ LÀM GÌ CŨNG RA TIỀN, ÍT NHẤT HÃY KIẾM CHO MÌNH 1 CÁI NGHỀ.

Thích là một thứ chỉ đơn giản là thích

Hiện tại, một khi cảm thấy điều gì đó quan trọng trong công việc, tôi hoàn toàn có thể đưa nó vào quán tính và làm mỗi ngày để tạo thành thói quen, vô tình sẽ “không ghét” làm điều đó nữa. Dần dần với khả năng tích trữ bấy lâu, từ kiến thức nền sẵn có tôi hoàn toàn có thể tạo ra kết quả từ thứ mình mới làm trong thời gian ngắn. Càng có nhiều thói quen phù hợp với công việc, càng dễ dàng trở thành người có nghề.

KHI BẠN THÍCH MỘT ĐIỀU GÌ ĐÓ, TỰ KHẮC BẠN SẼ “NGHIỆN” LÀM NÓ, ĐÂY LÀ TÂM LÝ HỌC NGƯỜI NGHIỆN (HỌC TỪ THẦY BÁT NHÃ BÊN MARKETING FOR LOSER).

Cải thiện môi trường phục vụ công việc

Đến đây, có lẽ bạn cũng đã phần nào trả lời được cho câu hỏi: “Mình có thích công việc hiện tại hay không?”. Xét theo tự nhiên, thứ mà mình thích thì bao gồm rất nhiều yếu tố bởi không phải ai cũng có thể thích đúng một công việc cả đời và không phải ai cũn thực sự thích một thứ.

Vì vậy, chỉ có thể biết mình có thích việc đó hay không khi đang ở môi trường khắc nghiệt nhất, không có các yếu tố tác động. Nhưng để tìm được một môi trường như vậy thật sự rất khó, bạn có thể nhảy việc, có thể làm hàng chục công việc rồi mới tìm được thứ mình thích, hoặc là đã tìm được nhưng vì “cả thèm chóng chán”, “đứng núi này trông núi nọ”, mà có thể bạn đã bỏ qua công việc mà mình thực sự thích.

Công việc là một thứ quyết định cuộc đời bạn

Khi bạn làm đúng việc, 2 năm thôi đã có thể trở thành “trùm”, còn khi bạn làm không đúng việc thì 10 năm vẫn chỉ là 1 nhân viên bình thường.

“Lựa chọn đúng quan trọng hơn nỗ lực”

Hãy cố gắng lựa chọn đúng một công việc mà mình thích thì chúng ta sẽ dễ dàng phát triển hơn trong tương lai, dễ dàng đem đến kết quả và tạo ra giá trị tốt hơn cho công việc sau này.