Để có thể dẫn dắt tổ chức, nhà lãnh đạo cần phải làm chủ bản thân mình trước tiên. Điều này đòi hỏi một năng lực tự nhận thức rõ ràng về hành vi của mình và khả năng xác định động lực làm việc. Động lực, ở cấp độ cơ bản, là năng lượng tinh thần thúc đẩy con người tiến về phía trước và hoàn thành công việc hiệu quả.

Một người có sự nghiệp không thành công có thể gặp vấn đề về kỹ năng, nhưng đôi khi động lực làm việc của họ mới chính là yếu tố quyết định. Nhu cầu cá nhân là nền tảng của động lực, và khi nhu cầu này được đáp ứng, người ta sẽ cảm thấy hạnh phúc và năng động. Ngược lại, nếu không, cảm giác mệt mỏi và bất mãn sẽ nảy sinh, có thể dẫn đến việc giảm động lực và tệ hơn là rời khỏi tổ chức để tìm kiếm cơ hội khác.

Chuyên gia khai vấn lãnh đạo Brooke Vuckovic cho rằng, những người không thành công trong sự nghiệp thường làm những công việc họ giỏi, nhưng không thực sự đam mê hoặc không làm việc trong môi trường phù hợp với những giá trị cá nhân của họ. Điều này dẫn đến sự thiếu động lực trong công việc.

Theo một khảo sát của Anphabe năm 2022, hơn 40% người lao động cảm thấy căng thẳng thường xuyên hoặc rất thường xuyên, và những người này có nguy cơ cao nghỉ việc so với những người ít căng thẳng và cảm thấy niềm vui trong công việc. Nói như triết gia Jeremy Bentham, người sáng lập chủ nghĩa vị lợi, "nỗi đau và sự vui sướng dẫn dắt mọi việc chúng ta làm". Chính vì vậy, lý thuyết "cây gậy và củ cà rốt" (phần thưởng và hình phạt) ra đời, nhưng chỉ dùng "cây gậy và củ cà rốt" không đủ để duy trì động lực lâu dài.

Cựu CEO của Walmart, Carter Cast, đã chỉ ra 5 yếu tố chính tạo nên động lực làm việc lâu dài, bao gồm: thành tựu, sự liên kết, quyền lực, sự tự chủ và mục đích. Mỗi người sẽ bị ảnh hưởng khác nhau bởi các yếu tố này, vì vậy hiểu rõ động lực cá nhân là điều quan trọng để lãnh đạo hiệu quả.

5 yếu tố tạo nên động lực:

Thành tựu: Người có động lực về thành tựu luôn nỗ lực để hoàn thành các mục tiêu có thách thức. Họ muốn nhìn thấy sự tiến bộ của bản thân và có thể yêu cầu phản hồi để cải thiện. Môi trường làm việc với hệ thống đánh giá kết quả cụ thể sẽ rất phù hợp với họ.

Sự liên kết: Những người này tìm kiếm sự kết nối và hợp tác. Họ cảm thấy quan trọng khi có mối quan hệ thân thiết với đồng nghiệp và thường tham gia vào các hoạt động xây dựng đội nhóm. Trí tuệ cảm xúc (EQ) của họ cao, và họ đặc biệt giỏi trong việc tạo dựng môi trường làm việc thân thiện.

Quyền lực: Những người có động lực từ quyền lực mong muốn ảnh hưởng đến người khác. Họ tìm kiếm các cơ hội để chứng minh khả năng lãnh đạo và thường chủ động trong việc lãnh đạo các nhóm, tổ chức hoặc sự kiện.

Sự tự chủ: Những người này đánh giá cao khả năng tự quyết định công việc, từ việc chọn cách làm việc đến việc xác định thời gian và phương pháp. Họ muốn có quyền tự do trong việc hoàn thành nhiệm vụ mà không bị ràng buộc quá nhiều bởi chỉ đạo từ cấp trên.

Mục đích: Người có động lực từ mục đích muốn tham gia vào các công việc có ý nghĩa lớn lao hơn bản thân. Họ tìm kiếm những tổ chức có mục tiêu và giá trị xã hội rõ ràng, và luôn mong muốn công việc của họ có tác động tích cực đến cộng đồng.

Lưu ý về động lực:

Động lực làm việc là một yếu tố tiềm ẩn, khó nhận diện hơn so với những yếu tố như niềm tin hay lý tưởng. Do đó, các nhà lãnh đạo cần có khả năng tự nhận thức và hiểu rõ động lực làm việc của mình, cũng như của những người xung quanh, để tạo ra một môi trường làm việc hiệu quả và hài hòa. Các câu hỏi trắc nghiệm dưới đây sẽ giúp bạn xác định động lực làm việc của bản thân.

Câu hỏi trắc nghiệm để xác định động lực:

Thành tựu:

Tôi làm việc chăm chỉ để cải thiện thành tích.

Tôi thích công việc có mục tiêu rõ ràng và có thể đo lường.

Tôi dễ nhận trách nhiệm trong công việc.

Tôi luôn hoàn thành nhiệm vụ trước mắt mà không ngừng lại cho đến khi hoàn tất.

Tôi thích tham gia các công việc có tính thử thách.

Sự liên kết:

Tôi thích làm việc nhóm hơn là làm việc một mình.

Tôi hay giúp đỡ người khác và quan tâm đến cuộc sống của đồng nghiệp.

Tôi tham gia các hoạt động xã hội và sự kiện gia đình khi có thời gian.

Tôi mong muốn được yêu quý và tạo dựng mối quan hệ thân thiết với người khác.

Quyền lực:

Tôi thích dẫn dắt các tổ chức, câu lạc bộ.

Tôi tìm kiếm cơ hội để ảnh hưởng và thuyết phục người khác.

Tôi mong muốn có thể ra quyết định và kiểm soát tình hình xung quanh mình.

Tôi tham gia các sự kiện có uy tín và thích thể hiện khả năng lãnh đạo.

Sự tự chủ:

Tôi đánh giá cao việc tự quyết định công việc và các ưu tiên của mình.

Tôi thích tự giải quyết vấn đề mà không cần sự trợ giúp.

Tôi làm việc hiệu quả nhất khi được tự do thực hiện ý tưởng và dự án của mình.

Tôi tham gia các hoạt động tự định hướng và sở thích cá nhân như viết lách, đọc sách, thể thao.

Mục đích:

Tôi cảm thấy hứng thú khi công việc của mình liên quan đến một sứ mệnh xã hội.

Tôi sẽ không làm việc cho công ty không chia sẻ giá trị của mình, dù họ có trả lương cao.

Tôi tham gia các hoạt động tình nguyện và có ý thức về tầm ảnh hưởng xã hội của công việc.

Câu trả lời từ các câu hỏi này sẽ giúp bạn xác định động lực của mình và từ đó có thể điều chỉnh cách thức làm việc, tạo ra động lực bền vững và hiệu quả trong công việc.