Doanh nghiệp xã hội là gì?

Doanh nghiệp xã hội là một loại hình doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật doanh nghiệp năm 2014 với mục đích vì cộng đồng, xã hội và môi trường. Theo quy định tại Điều 10 của Luật doanh nghiệp năm 2014, một doanh nghiệp được xem là doanh nghiệp xã hội khi đáp ứng đủ các tiêu chí sau:

• Đăng ký thành lập: Doanh nghiệp được đăng ký thành lập theo quy định của Luật doanh nghiệp 2014.

• Mục tiêu hoạt động: Hoạt động nhằm giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng.

• Tái đầu tư lợi nhuận: Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hằng năm để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường.

Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp xã hội

• Duy trì mục tiêu và điều kiện: Doanh nghiệp phải duy trì mục tiêu và điều kiện quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 10 trong suốt quá trình hoạt động. Nếu muốn thay đổi mục tiêu xã hội, doanh nghiệp cần thông báo với cơ quan có thẩm quyền để tiến hành thay đổi theo quy định của pháp luật.

• Huy động tài trợ: Chủ doanh nghiệp hoặc người quản lý có thể huy động các khoản tài trợ, huy động xã hội và phải định kỳ hằng năm báo cáo cơ quan có thẩm quyền về tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

• Chính sách khuyến khích: Doanh nghiệp xã hội sẽ được nhà nước có các chính sách khuyến khích, thúc đẩy phát triển.

Vai trò của doanh nghiệp xã hội với sự phát triển kinh tế

Doanh nghiệp xã hội có vai trò rất lớn đối với kinh tế và xã hội của Việt Nam. Những đóng góp của các doanh nghiệp này tập trung chủ yếu vào ba lĩnh vực chính:

• Cung cấp sản phẩm, dịch vụ sáng tạo: Phù hợp với nhu cầu của cộng đồng có hoàn cảnh éo le như bệnh tật, ốm đau, người mất khả năng lao động, người nhiễm HIV.

• Tạo cơ hội hòa nhập xã hội: Thông qua các chương trình đào tạo phù hợp, tạo cơ hội việc làm đầy đủ cho các cá nhân và cộng đồng.

• Đưa ra giải pháp mới: Giải quyết những vấn đề xã hội chưa được đầu tư rộng rãi như biến đổi khí hậu, ô nhiễm, tái chế.

Các loại doanh nghiệp xã hội

Hiện tại, pháp luật Việt Nam chưa quy định cụ thể có những loại doanh nghiệp xã hội nào, nhưng có thể phân loại dựa trên mục tiêu và phương thức hoạt động:

• Doanh nghiệp xã hội phi lợi nhuận: Hoạt động dưới các hình thức như trung tâm, hội, quỹ, câu lạc bộ. Các doanh nghiệp này thường phát triển từ nền tảng của NGO và xác định rõ mục tiêu ngay từ đầu thành lập.

• Doanh nghiệp xã hội không vì lợi nhuận: Được thành lập bởi các doanh nhân xã hội với sứ mệnh xã hội rõ ràng. Lợi nhuận thu về chủ yếu được tái sử dụng để đầu tư hoặc mở rộng tác động xã hội.