Định hướng nghề nghiệp và sự bối rối giữa biển thông tin

Năm 17 tuổi, anh chỉ có hai niềm đam mê lớn: nghịch ngợm và tán tỉnh con gái. Khi mẹ hỏi về định hướng nghề nghiệp tương lai, anh hoàn toàn chưa có câu trả lời rõ ràng.

Bạn bè trong lớp chia thành hai phe: con gái chủ yếu chọn ngành kinh tế, thương mại, còn con trai thì nghiêng về kỹ thuật, khoa học tự nhiên. Sau khi tham khảo ý kiến của mẹ, anh quyết định thi vào ngành công nghệ thông tin.

Lý do để anh chọn và mẹ anh hài lòng đơn giản vì ngành này đang "hot", dễ kiếm việc và lương cao. Hồi đó, anh chọn nghề theo xu hướng và lời khuyên từ người khác, chứ chưa thực sự hiểu bản thân muốn gì.

Hiện nay, anh biết các bạn trẻ cũng đang rơi vào tình trạng hoang mang, thậm chí còn bối rối hơn anh ngày trước. Trong thời đại số hóa, các bạn chịu ảnh hưởng từ vô số nguồn thông tin: từ gia đình, bạn bè, thầy cô, hàng xóm, KOLs, diễn giả, đến các trào lưu truyền động lực.

Kết quả là, dù đang tìm hướng đi cho chính mình, nhưng những quyết định của các bạn lại bị chi phối bởi mong muốn của người khác.

Liệu chọn nghề theo xu hướng có còn phù hợp?

Khi anh trở về Việt Nam vào năm 2006, ngành hot nhất lúc đó là tài chính – ngân hàng. Nhưng sau 4 năm, khi sinh viên tốt nghiệp thì thế giới rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng. Kết quả là, nhiều bạn cầm bằng tốt nghiệp trên tay nhưng không tìm được việc làm đúng chuyên ngành.

Giai đoạn 2016, ngành bất động sản và xây dựng bùng nổ, nhiều bạn trẻ đổ xô vào học ngành này. Nhưng chỉ vài năm sau, đến 2019-2020, thị trường bất động sản đóng băng, hàng loạt sinh viên ra trường rơi vào cảnh thất nghiệp dù tốt nghiệp loại giỏi.

Gần đây nhất là đại dịch Covid-19, sự thay đổi diễn ra từng ngày. Nhiều ngành nghề biến mất, hàng loạt công ty phá sản, ngay cả những nhân sự cấp cao cũng bị sa thải mà không kịp trở tay.

Nếu các bạn vẫn đang chọn nghề theo xu hướng, xác suất rất cao sẽ phải đối mặt với những biến động khó lường của thị trường. Bởi lẽ, nền kinh tế hiện nay vận hành theo chu kỳ liên tục lên xuống, khiến việc dự đoán trở nên vô cùng khó khăn.

Vậy định hướng nghề nghiệp như thế nào mới đúng?

Thay vì chọn nghề dựa trên xu hướng, hãy bắt đầu từ chính bản thân mình – tìm hiểu nội lực bên trong. Nói cách khác, hãy xác định "nghiệp" trước, rồi mới chọn "nghề".

Anh muốn chia sẻ một góc nhìn khác: việc tìm đúng nghiệp chính là nền tảng giúp bạn chọn đúng con đường sự nghiệp phù hợp nhất.

Để làm được điều đó, bạn có thể áp dụng 3 tiêu chí sau:

1. Chọn ngành nghề phù hợp với thế mạnh

Công việc bạn theo đuổi nên tận dụng thế mạnh tự nhiên của bản thân. Mỗi người có một khả năng vượt trội khác nhau: tính toán, giao tiếp, màu sắc, vận động, ngôn ngữ, âm nhạc...

Khi chọn nghề đúng với sở trường, bạn sẽ làm việc một cách tự tin, thoải mái, giống như cá bơi trong nước hay chim bay trên trời.

Bản thân anh cũng mất gần 10 năm sau khi tốt nghiệp mới nhận ra thế mạnh của mình là về ngôn ngữ, âm nhạc và cảm xúc. Nhờ đó, anh có thể phát triển sự nghiệp theo đúng con đường phù hợp nhất với mình.

2. Công việc phải mang lại niềm vui

Nếu không tìm thấy niềm vui trong công việc, bạn sẽ khó có thể gắn bó lâu dài hay phát huy hết khả năng của mình.

Ví dụ, nếu bạn giỏi Toán nhưng mỗi người lại có một phong cách làm việc khác nhau:

• Nếu bạn thích sự ổn định, có thể chọn nghề kế toán – công việc lặp lại theo chu kỳ tài chính hàng tháng, quý, năm.

• Nếu bạn thích sự mới mẻ, có thể làm kiểm toán – thường xuyên di chuyển đến nhiều công ty khác nhau để kiểm tra báo cáo tài chính.

• Nếu bạn yêu thích sự kết nối con người, có thể trở thành giáo viên dạy Toán – thường xuyên giao tiếp với học sinh, phụ huynh, đồng nghiệp.

Việc chọn nghề phải phù hợp với sở thích và phong cách sống của bạn, nếu không sẽ rất khó để duy trì động lực lâu dài.

3. Công việc có ý nghĩa với bản thân và xã hội

Cuối cùng, hãy tự hỏi: công việc bạn đang làm có mang lại giá trị cho bản thân và xã hội không?

Rất nhiều bạn trẻ bỏ qua yếu tố này, nhưng thực tế, nếu bạn không tự hào về công việc của mình, bạn sẽ sớm mất động lực.

Khi bạn làm việc với niềm tin rằng những gì mình làm có ý nghĩa, bạn sẽ dễ dàng vượt qua khó khăn, thử thách và gắn bó lâu dài với công việc hơn.

Lời kết

Định hướng nghề nghiệp không phải là chuyện chạy theo xu hướng hay nghe theo lời khuyên của người khác, mà là hành trình khám phá chính bản thân mình.

Hãy tìm ra thế mạnh, niềm vui và giá trị mà công việc mang lại. Chỉ khi đó, bạn mới có thể xây dựng một sự nghiệp bền vững và ý nghĩa!