Để dự đoán chính xác tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn còn là một vấn đề vô cùng phức tạp. Trong khi một số nhà lãnh đạo lo lắng về việc không kịp đón đầu làn sóng công nghệ tiếp theo, họ lại không nhận thức được rằng chính sự lo ngại này có thể đang khiến họ rơi vào một cuộc đặt cược rủi ro cho tương lai của chính công ty mình. Đặc biệt, khi ChatGPT do OpenAI phát triển nổi lên vào mùa thu năm ngoái, công chúng đã chứng kiến sức mạnh vượt trội của AI trong việc sáng tạo nội dung như email, bài luận, công thức nấu ăn, báo cáo tài chính, bài báo và nhiều ý tưởng sáng tạo khác. Để minh chứng cho tác động của AI, Goldman Sachs ước tính rằng trong thập kỷ tới, khoảng 300 triệu việc làm sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, thậm chí có thể bị thay thế bởi các công nghệ tự động hóa.

Sự phát triển nhanh chóng của AI đã khiến nhiều giám đốc điều hành nhận định rằng, chỉ trong một thời gian ngắn, các hệ thống AI mạnh mẽ có thể thực hiện những công việc nhận thức ở mức độ tương đương, hoặc thậm chí vượt trội hơn so với lực lượng lao động con người. Trước những tiềm năng mà AI mang lại, cùng với mối lo ngại về việc tìm kiếm và giữ chân nhân sự có trình độ cao, nhiều nhà lãnh đạo đã hình dung một thị trường lao động trong tương lai mà con người sẽ không còn đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đó lại là một tính toán sai lầm.

Trước hết, chúng ta phải hiểu rằng việc dự đoán chính xác tương lai của AI là điều không thể. Hiện tại, AI chỉ mới ở một giai đoạn rất nhỏ trong một lĩnh vực vô cùng rộng lớn, và có rất nhiều yếu tố có mối quan hệ tương tác với nhau mà chúng ta chưa thể nhìn thấy rõ ràng. Dự đoán về các công việc nào sẽ bị AI thay thế và vào thời điểm nào vẫn chỉ là những giả thuyết. Việc AI có thể thực hiện một nhiệm vụ cụ thể là một điều cần thiết, nhưng để đạt được kết quả đáng tin cậy, AI cần được tích hợp vào quy trình làm việc hiện tại và được quản lý chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ các quy định, giải quyết các vấn đề liên quan đến rủi ro và đảm bảo an toàn.

Thứ hai, trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng với sự gián đoạn của công nghệ, nhiều nhà lãnh đạo thường chỉ tập trung vào những lợi ích ngắn hạn mà không nhìn nhận đầy đủ về sự biến đổi trong mạng lưới giá trị của công ty mình trong tương lai. Khi AI tiếp tục phát triển, các doanh nghiệp sẽ cần phải hình dung lại toàn bộ mô hình kinh doanh của mình một cách linh hoạt, đặc biệt là khi chúng ta chưa thể hiểu rõ ràng về tương lai. Chúng ta có thể liên tưởng đến những ngày đầu của Internet, khi mà các trình duyệt web chỉ được coi là công cụ giải trí, và không ai có thể dự đoán rằng chúng sẽ tạo ra sự chuyển biến lớn trong xã hội, ảnh hưởng đến các cuộc bầu cử tổng thống hay thậm chí là tạo ra những công ty có giá trị hàng nghìn tỷ đô-la.

Để đối phó với tình hình này, các giám đốc điều hành hiện nay đang phải làm việc trong môi trường phức tạp hơn bao giờ hết, tương tự như khi Internet bắt đầu phổ biến. Mặc dù họ lo ngại về việc bỏ lỡ cơ hội trong làn sóng công nghệ tiếp theo, nhưng họ lại vô tình đang đặt công ty mình vào một rủi ro lớn. Dưới đây là những bước mà các nhà lãnh đạo cần thực hiện để chuẩn bị cho một thế giới đầy bất định, nơi mà con người và AI có thể cùng tồn tại và phát triển theo những cách không thể đoán trước.

Chuẩn bị cho một tương lai không thể đoán trước Có một nghịch lý mà chúng ta cần phải đối mặt: thay vì lo ngại về việc AI sẽ thay thế con người, chúng ta cần tập trung vào việc phát triển lực lượng lao động để họ có thể hợp tác với AI và cùng tiến bộ. Trong tương lai, lực lượng lao động sẽ cần học các kỹ năng mới và liên tục cập nhật trong suốt sự nghiệp của mình. Các nhà lãnh đạo phải áp dụng một chiến lược chủ động, theo dõi những phát triển quan trọng trong lĩnh vực AI và áp dụng quy trình học hỏi liên tục để chuẩn bị cho lực lượng lao động trong dài hạn. Quan trọng hơn, họ cần xây dựng các kịch bản tương lai dựa trên các chứng cứ thực tế và thách thức những suy nghĩ cũ kỹ trong tổ chức của mình.

Các bước các nhà lãnh đạo có thể thực hiện để vượt qua giai đoạn này:

Tiết chế kỳ vọng về những gì AI có thể làm cho doanh nghiệp

AI đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm trong lịch sử, từ những đột phá lớn đến những kỳ vọng không thành hiện thực. Vào những năm 1970, Marvin Minsky – một trong những người sáng lập AI – đã dự đoán rằng AI tổng hợp sẽ ra mắt trong vòng ba năm tới, mặc dù vào thời điểm đó, công nghệ tính toán cần thiết vẫn chưa có. Những lời hứa này không bao giờ thành hiện thực, và điều tương tự có thể xảy ra với các công nghệ AI hiện tại. Các công cụ AI sáng tạo như ChatGPT, Midjourney hay DALL-E 2 dù mạnh mẽ nhưng vẫn chưa hoàn thiện và chưa đủ khả năng thay thế con người trong tất cả các lĩnh vực. Các nhà lãnh đạo cần hiểu rõ những chức năng thực tế mà AI có thể thực hiện trong doanh nghiệp của họ và phải có cái nhìn thực tế về cơ hội và rủi ro mà AI mang lại. AI không phải là một giải pháp toàn diện, và chúng ta mới chỉ đang bắt đầu hành trình dài.

Đánh giá cách dữ liệu sẽ được AI sử dụng trong hiện tại và tương lai

Dữ liệu kinh doanh đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của AI. Việc chuyển giao dữ liệu giữa các hệ thống có thể tốn kém và phức tạp. Các nền tảng AI sáng tạo hiện nay đang phát triển thành những hệ sinh thái khép kín, nơi các công ty kiểm soát toàn bộ các yếu tố liên quan đến dữ liệu. Các hệ thống này đang sử dụng các kỹ thuật học tăng cường với phản hồi từ người dùng (RHLF), đòi hỏi sự giám sát và điều chỉnh liên tục từ con người. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần chuẩn bị cho một tương lai trong đó các đơn vị chuyên trách sẽ phải giám sát các hệ thống AI, liên tục cập nhật các quy trình để duy trì tính chính xác và hiệu quả.

Chuyển trọng tâm từ dưới lên trên khi nói đến AI

Việc sử dụng AI đa phương thức sẽ đòi hỏi lực lượng lao động phải hiểu rõ khi nào và làm thế nào để ủy quyền công việc cho AI. Thay vì AI thay thế hoàn toàn con người, lực lượng lao động cần học cách tận dụng AI để nâng cao hiệu quả công việc. Điều này sẽ tạo ra một môi trường làm việc mà con người và AI có thể hợp tác chặt chẽ, thay vì đối đầu.

Khung điều hướng lực lượng lao động AI đang phát triển

Việc chuyển đổi lực lượng lao động là một yếu tố không thể tránh khỏi khi công nghệ tiếp tục phát triển. Các nhà lãnh đạo cần áp dụng một phương pháp có hệ thống để chuẩn bị cho những thay đổi mà AI sẽ mang lại. Khung này không nhằm mục đích dự đoán mọi thứ, mà sẽ giúp các tổ chức sẵn sàng đối phó với sự thay đổi liên tục khi AI tiếp tục cải thiện và phát triển.

Tóm lại, AI sáng tạo đang ở giai đoạn khởi đầu, và các doanh nghiệp cần một chiến lược lâu dài để tận dụng tối đa những tiềm năng mà AI mang lại.