Có phải “cái tôi lớn” lúc nào cũng không tốt?

Cái tôi là gì và nó hình thành như thế nào?

• Cái tôi: Là tập hợp tất cả nhu cầu mỗi người. Theo Abraham Maslow, các nhu cầu này được thể hiện qua tháp 5 tầng Maslow (nhu cầu sinh lý, an toàn, tình cảm, được kính trọng và thể hiện bản thân).

• Hình thành từ nhỏ: Từ giây phút ta biết tên mình, ta nhận thức được mình là cá thể riêng biệt. Nếu được đưa lên các tầng cao của tháp Maslow sớm, cái tôi sẽ lớn hơn.

• Vai trò của cái tôi: Trong những năm tháng đầu đời, cái tôi đóng vai trò như lớp màng bảo vệ đứa trẻ mong manh trước cuộc sống.

Cái tôi thay đổi thế nào theo thời gian?

• Kiềm chế cái tôi: Suốt quá trình trưởng thành, ta học cách kiềm chế cái tôi và biết hạ nó xuống khi cần. Điều này giúp nâng cao trí thông minh cảm xúc (EQ).

• Hòa hợp và độc lập: Con người không thể tồn tại đơn độc, phải biết nương tựa vào nhau mà sống. Trong quá trình học cách sống hòa hợp với người khác, ta tìm ra sự độc lập để chăm sóc cho cái tôi của mình.

Làm sao để có cái tôi dễ thương trong những lúc “dễ ghét”?

• Khoảng lặng: Khi tâm trạng không tốt, cho mình một khoảng lặng, ngồi im và không làm gì cả, cố gắng ghi nhận suy nghĩ và cảm xúc.

• Ghi nhận phiền não: Ghi nhận và chấp nhận những khoảng tối trong cái tôi của mình là bước đầu tiên để thay đổi chúng.

• Tự vấn bản thân: Đặt câu hỏi như "Hôm nay mình có lỡ nói gì làm tổn thương ai không?", "Mình phản ứng như vậy có thái quá không?" và ghi xuống giấy những chiêm nghiệm của mình. Nhìn nhận suy nghĩ từ điểm nhìn bên ngoài sẽ giúp khách quan hơn và rút kinh nghiệm.

Chúng ta có thể không có cái tôi không?

• Không thể đạt “zero ego”: Là con người, chẳng ai đạt tới trạng thái không có cái tôi. Điều quan trọng là nhận thức được khát khao lớn hơn của bản thân và dung hòa cái tôi với mọi người xung quanh.

• Thiên thời, địa lợi và nhân hòa: Ta không thể làm việc lớn một mình, mà phải có sự phối hợp từ cả thiên thời, địa lợi và nhân hòa. Nhân hòa là cái ta có thể bồi đắp thông qua việc thuần dưỡng cái tôi của mình.