Vì sao con người có xu hướng ghen tỵ?

Trong xã hội loài người, có hai hình thức xung đột cơ bản: đấu tranh và cạnh tranh.

• Đấu tranh xảy ra khi chúng ta có sự đối lập về tư tưởng, lợi ích hoặc vai trò. Đó là sự xung đột giữa các giai cấp, giữa người quản lý và nhân viên, giữa kẻ thống trị và người bị trị.

• Cạnh tranh lại xuất hiện khi chúng ta đứng cạnh nhau, nhìn thấy thành công của người khác và vô thức đem bản thân ra so sánh.

Bạn đã từng trải qua cảm giác này chưa? Anh chị em trong một nhà lẽ ra phải yêu thương nhau, nhưng lại nảy sinh ghen tỵ chỉ vì một lời khen từ cha mẹ dành cho người khác mà không phải mình. Đồng nghiệp trong cùng một bộ phận thay vì hỗ trợ nhau thì lại ngấm ngầm so đo vì sự chênh lệch về doanh số hoặc chức vụ. Ta có thể dễ dàng ngưỡng mộ một người Việt Nam thành công ở nước ngoài, nhưng lại khó chịu khi một người bạn ngay bên cạnh nhận được học bổng mà ta không có.

Bề ngoài, chúng ta vẫn giữ thái độ vui vẻ, xã giao, nhưng bên trong, cảm giác đố kỵ dần dần ăn mòn mối quan hệ. Cạnh tranh thầm lặng không tạo ra những cuộc chiến đẫm máu, nhưng lại có thể hủy hoại những kết nối ý nghĩa nhất trong cuộc sống. Điều đáng buồn là, đôi khi người ta ghen tỵ không phải với người xa lạ, mà lại là chính gia đình, bạn bè hay đồng nghiệp – những người đã từng tin tưởng và đồng hành cùng mình.

Câu chuyện cá nhân về ghen tỵ

Bạn đã bao giờ trải qua cảm giác này chưa? Đối diện với chính mình không phải là điều dễ dàng, nên để làm gương, tôi sẽ chia sẻ một khoảnh khắc khiến tôi từng cảm thấy vô cùng xấu hổ.

Ai cũng từng có lúc ghen tỵ, kể cả tôi.

Đó là ngày tôi biết doanh thu một năm của công ty anh trai tôi – một công ty mới thành lập – đã bằng tổng doanh thu của tôi trong suốt 10 năm kinh doanh. Tối hôm đó, tôi không ngủ được. Và không, không phải vì tôi vui mừng cho anh ấy.

Tôi không tự hào khi nhắc lại điều này, nhưng nếu ngày ấy tôi không dám đối diện với cảm xúc ghen tỵ của mình, có lẽ tôi đã không thể chân thành chúc mừng anh trai và cũng có thể, tình anh em của chúng tôi đã không còn như trước.

Tôi đã học cách vượt qua cảm xúc đố kỵ ấy, và trong phần tiếp theo, tôi sẽ chia sẻ với bạn cách để kiểm soát và chuyển hóa sự ghen tỵ thành động lực để phát triển bản thân.

Biến ghen tỵ thành một kỹ năng phát triển

Sau hơn một thập kỷ giảng dạy và tư vấn cho hàng chục ngàn học viên, tôi nhận ra một điều quan trọng: Bước đầu tiên để vượt qua một vấn đề chính là đối diện với nó.

Chúng ta thường rất giỏi trong việc nhìn ra lỗi lầm của người khác – sếp, đồng nghiệp, cha mẹ, thầy cô – nhưng điều khó nhất là dám nhìn nhận những điểm yếu của chính mình.

Vậy nên, trước khi học cách sử dụng ghen tỵ làm động lực, hãy dũng cảm thừa nhận nó. Hãy tự hỏi bản thân:

• Đã bao giờ bạn cảm thấy khó chịu khi ai đó thành công mà không phải mình?

• Có kỷ niệm nào trong quá khứ khiến bạn đấu tranh với cảm giác này không?

• Ngay lúc này, có điều gì khiến bạn cảm thấy bị so sánh, ganh đua?

Việc thành thật với cảm xúc của mình là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất trong hành trình biến ghen tỵ thành động lực để phát triển. Vì vậy, nếu bạn sẵn sàng, hãy chia sẻ suy nghĩ của mình ngay lúc này.

Hãy nhớ rằng, ghen tỵ không phải là điều xấu, trừ khi bạn để nó kiểm soát mình. Thay vì để nó làm tiêu hao năng lượng và phá hủy các mối quan hệ, hãy học cách biến nó thành một động lực để tiến xa hơn.