Có rất nhiều bạn trẻ đến với mình, hỏi rằng: "Cô ơi, con không biết mình hứng thú với công việc gì?" Câu hỏi này nghe mà mình đau lòng lắm, vì nó không phải là lần đầu tiên mình nghe đâu. Cứ vậy, năm này qua năm khác, vẫn có những bạn như thế, sau khi đã học hết đại học rồi vẫn không hiểu mình đang học để làm gì, và sau khi ra trường thì lại không biết phải làm gì tiếp.

Nghe thì đau đấy, nhưng phải nhìn nhận một cách thật lòng, hệ thống giáo dục của chúng ta hiện tại có vấn đề. Nó đâu có giúp các em tự nhận thức được bản thân từ sớm. Các bạn trẻ chỉ nghe lời gia đình, bạn bè, rồi chọn đại một ngành học. Học xong, ra trường, loay hoay đi tìm việc, làm đại một công việc rồi lại nhảy từ chỗ này sang chỗ khác mà không thấy đam mê hay hứng thú. Thậm chí có bạn làm cả chục năm rồi mới chán nản, rồi tự hỏi liệu mình còn cơ hội nào khác không?

Vậy thì, tôi muốn chia sẻ với các bạn ba câu hỏi cực kỳ đơn giản mà bất kỳ tổ chức hướng nghiệp, gia đình hay trường học cũng nên bắt đầu từ cấp 2, cấp 3 chứ không phải đợi đến khi các em chuẩn bị thi đại học. Càng sớm càng tốt, vì nếu không sẽ đến lúc các em rơi vào cảnh “mù mờ” không biết mình là ai, mình muốn gì.

Câu hỏi thứ nhất là: "Tôi là ai?"

Chúng ta cần hiểu rõ mình thích gì, ghét gì, mạnh yếu ra sao. Chỉ khi biết được những điều đó, các bạn mới có thể biết mình nên làm gì, nên đi con đường nào. Đây là một quá trình dài, không thể giải quyết trong một buổi, mà phải được các thầy cô, gia đình cùng đồng hành trong suốt thời gian dài. Nếu ai qua tuổi này rồi thì cũng đừng ngần ngại, hãy quay lại và bắt đầu từ câu hỏi này, vì bạn đang còn nợ chính mình câu trả lời đó.

Câu hỏi thứ hai là: "Tôi đang ở đâu?"

Đây là câu hỏi rất thực tế. Dù có mơ mộng, thích gì, muốn gì thì cuối cùng vẫn phải đối mặt với thực tế. Bạn phải hiểu rõ hoàn cảnh của mình, những rào cản mà bạn phải đối diện để tìm ra con đường nghề nghiệp phù hợp. Chỉ khi nhìn nhận được hoàn cảnh thực tế, bạn mới có thể xác định được mình nên đi con đường nào và làm gì cho hợp lý.

Câu hỏi thứ ba là: "Tôi muốn đến đâu & Tôi cần chuẩn bị gì?"

Đến lúc này, bạn đã có mục tiêu rồi, giờ là lúc tính toán xem từ điểm A đến điểm B cần bao nhiêu thời gian, học thêm những gì, trải nghiệm ra sao để có thể đạt được. Đừng nghĩ rằng mọi thứ sẽ tự đến, thành công cần phải có quá trình, và quan trọng nhất là phải có định hướng rõ ràng. Bạn sẽ cần phải rèn luyện, thực hành và kiên nhẫn theo đuổi giấc mơ của mình.

Vậy đó, cuộc đời đâu có dễ dàng gì, nghề nghiệp cũng vậy, bạn phải thử nghiệm, va vấp để học hỏi. Nhưng ít nhất, khi bạn có bản đồ trong tay, bạn sẽ không bị lạc đường. Dù có quẹo trái, quẹo phải thì cũng không sao đâu, rồi lại quay về con đường chính. Mọi thứ đều có thể thay đổi và linh hoạt, chỉ cần bạn có định hướng rõ ràng, không sợ thử thách.