Tư vấn hướng nghiệp và vấn đề bệnh thành tích

Thực tế, việc tư vấn hướng nghiệp cho học sinh là một nhiệm vụ rất thử thách!

Khi chúng ta chỉ có một vài buổi trong năm, mỗi buổi kéo dài từ 2 đến 3 giờ đồng hồ, để yêu cầu giáo viên dạy chuyên môn kiêm luôn vai trò tư vấn cho hàng chục học sinh thì việc đạt hiệu quả gần như là điều không thể.

Bởi vì để giúp một học sinh nhận thức và lựa chọn được hướng đi phù hợp mà không cảm thấy tự ti hay tụt hậu so với các bạn trong lớp, giáo viên không chỉ cần có tầm nhìn rộng mà còn phải vô cùng tinh tế, khéo léo trong cách chia sẻ, dẫn dắt và hỗ trợ học trò.

Chưa kể, nhiều giáo viên hiện nay còn bị ảnh hưởng bởi cơ chế quản lý chú trọng vào thành tích. Nếu nhà trường chỉ đánh giá giáo viên qua điểm thi, tỷ lệ học sinh vào lớp 10 hay đại học thì sẽ như thế nào?

Điều đáng tiếc nhất trong bối cảnh hiện nay là vẫn còn những người sử dụng điểm số để đánh giá sự cố gắng, sự trưởng thành của học sinh và năng lực của giáo viên.

Thực ra, đó là một quan niệm sai lầm trong giáo dục hiện đại.

Bởi vì một giáo viên giỏi không phải là người có thể tạo ra học sinh đạt điểm 9, điểm 10 mà là người có khả năng thay đổi kết quả học tập, thái độ và năng lực của học sinh.

Do đó, quan điểm chỉ đánh giá kết quả cuối cùng như là thước đo cho toàn bộ quá trình nỗ lực là cách nhìn rất hạn hẹp, thể hiện sự lệch lạc do bệnh thành tích, và lỗi thời trong cách quản lý nhân sự cũng như phát triển năng lực cá nhân.

Kẻ dung túng cho bệnh thành tích chính là… chính chúng ta!

Câu hỏi khiến nhiều người đau đầu là tại sao dù đã có nhiều nỗ lực cải cách giáo dục và hô hào “Nói không với bệnh thành tích”, nhưng tất cả các cấp học vẫn đang mắc kẹt trong vòng lặp này?

Ai là người tiếp tay cho căn bệnh này?

Đó chính là chúng ta!

Bởi nếu hôm nay, chúng ta vẫn đánh giá nhau qua những nhãn mác như quần áo, xe cộ, điện thoại, chức vụ trên danh thiếp, hay loại bằng đại học thì làm sao chúng ta có thể kỳ vọng vào sự đổi mới của nền giáo dục?

Dĩ nhiên, chúng ta vẫn kỳ vọng rất lớn vào các nhà quản lý giáo dục, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là tạo ra một môi trường sống, nơi mà các em học sinh không bị đánh giá chỉ qua điểm số hay bằng cấp.

Thay vào đó, chúng sẽ được đánh giá qua sự đam mê, sự hứng thú trong việc tìm tòi, học hỏi, trải nghiệm, cũng như qua cách chúng quan tâm đến gia đình, tạo ra sự khác biệt trong công việc…

Nếu chúng ta có thể mở rộng cái nhìn như vậy, những bạn trẻ sẽ hiểu rõ giá trị thực sự của mỗi nghề nghiệp.

Những con người nói không với bệnh thành tích

Tôi đã gặp gỡ nhiều bạn trẻ đầy năng lượng, họ lao vào cuộc sống để trải nghiệm, tìm kiếm bản thân và thể hiện sự bản lĩnh của mình một cách đa dạng và thú vị.

Ngay trong công ty tôi, gần một nửa các nhân sự ở các vị trí lãnh đạo, quản lý không có bằng đại học. Và điều này chẳng có gì là vấn đề! Tâm huyết, thái độ mà họ dành cho công việc vẫn rất tuyệt vời.

Tổ chức cần những con người như vậy, chứ không nhất thiết phải là người đạt điểm số cao nhất.

Tôi tin rằng những người làm việc với thái độ tập trung, kiên trì, và không ngừng học hỏi, dù ở bất kỳ giai cấp nào hay có bằng cấp gì, cuối cùng cũng sẽ được xã hội công nhận khả năng thực tế của họ.

Khi đó, chúng ta mới thật sự nói không với bệnh thành tích! Và điều này sẽ góp phần mang đến những cải tiến sâu sắc trong hệ thống giáo dục.