Báo cáo WEF 2026 hé lộ 4 kịch bản thị trường lao động đến năm 2030

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, cách con người làm việc và cả cấu trúc của thị trường lao động toàn cầu. Báo cáo "Four Futures for Jobs in the New Economy: AI and Talent in 2030" của World Economic Forum (WEF) không chỉ đưa ra những dự báo quan trọng về việc làm trong tương lai mà còn chỉ ra các kỹ năng, ngành nghề và cơ hội mới mà người lao động cần nắm bắt để thích nghi với kỷ nguyên AI.

AI đang định hình lại thị trường lao động toàn cầu

Sự phát triển mạnh mẽ của AI đang tạo ra một làn sóng chuyển đổi trên quy mô toàn cầu. Không chỉ các doanh nghiệp công nghệ, nhiều lĩnh vực như sản xuất, tài chính, logistics, y tế, giáo dục hay dịch vụ công đều đang ứng dụng AI để tối ưu vận hành, nâng cao năng suất và giảm chi phí.

Trong báo cáo Four Futures for Jobs in the New Economy: AI and Talent in 2030, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum - WEF) nhận định rằng tương lai việc làm không chỉ phụ thuộc vào tốc độ phát triển của AI mà còn phụ thuộc vào khả năng thích nghi và nâng cao kỹ năng của lực lượng lao động.

Thay vì đặt câu hỏi "AI sẽ thay thế con người hay không?", báo cáo tập trung phân tích cách AI sẽ tái cấu trúc thị trường lao động và những yếu tố quyết định ai sẽ là người hưởng lợi trong kỷ nguyên mới. Để minh họa điều đó, WEF xây dựng bốn kịch bản về thị trường lao động đến năm 2030, giúp doanh nghiệp, người lao động và các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn về tương lai.

Những con số đáng chú ý về việc làm trong kỷ nguyên AI

Bên cạnh các kịch bản dự báo, báo cáo cũng đưa ra nhiều số liệu cho thấy AI đang tác động ngày càng rõ nét đến nền kinh tế và thị trường lao động.

Theo WEF, nền kinh tế toàn cầu đang chịu tác động đồng thời của nhiều xu hướng lớn như chuyển đổi số, AI, chuyển đổi xanh và sự thay đổi của chuỗi cung ứng. Những xu hướng này được dự báo sẽ tạo ra khoảng 170 triệu việc làm mới, đồng thời khiến khoảng 92 triệu việc làm hiện tại bị thay thế vào năm 2030.

Không chỉ vậy, nhu cầu về kỹ năng hiểu biết và sử dụng AI (AI literacy) cũng tăng rất nhanh. Theo LinkedIn AI Labor Market Update, nhu cầu đối với nhóm kỹ năng này đã tăng khoảng 70% chỉ trong giai đoạn 2024–2025, cho thấy AI đang trở thành năng lực nền tảng trong nhiều ngành nghề.

Những con số trên phản ánh rằng AI không đơn thuần lấy đi việc làm mà đang tái cấu trúc toàn bộ thị trường lao động, tạo ra những vị trí mới đồng thời làm thay đổi yêu cầu tuyển dụng ở hầu hết các lĩnh vực.

Hơn 40% kỹ năng nghề nghiệp sẽ thay đổi trước năm 2030

Nếu trước đây bằng cấp được xem là yếu tố quyết định khi tuyển dụng thì trong tương lai, khả năng học hỏi và thích nghi sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng hơn.

Theo WEF, đến năm 2030, hơn 40% kỹ năng nghề nghiệp sẽ thay đổi so với hiện nay. AI đã giúp rút ngắn tới 80% thời gian hoàn thành ở nhiều công việc hành chính, phân tích cơ bản và các tác vụ tiêu chuẩn hóa. Điều đó đồng nghĩa với việc người lao động cần liên tục cập nhật kiến thức để đáp ứng yêu cầu mới của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, các kỹ năng được đánh giá cao không chỉ là khả năng sử dụng AI mà còn bao gồm tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, giao tiếp, quản lý dự án, làm việc nhóm, sáng tạo và khả năng học tập liên tục. Đây đều là những năng lực mang tính đặc trưng của con người và khó có thể được thay thế hoàn toàn bởi AI.

WEF xây dựng 4 kịch bản việc làm đến năm 2030

Để giúp doanh nghiệp và người lao động chuẩn bị cho tương lai, WEF đã xây dựng bốn kịch bản dựa trên hai yếu tố chính là tốc độ phát triển của AI và mức độ sẵn sàng của lực lượng lao động.

Kịch bản 1: Supercharged Progress

Đây là kịch bản tích cực nhất khi AI phát triển nhanh và người lao động cũng được trang bị đầy đủ kỹ năng để làm việc cùng công nghệ.

Trong bối cảnh này, AI được ứng dụng rộng rãi ở hầu hết doanh nghiệp, năng suất lao động tăng mạnh và nhiều ngành nghề mới xuất hiện. Con người không bị thay thế mà chuyển sang những vai trò có giá trị cao hơn như quản lý, sáng tạo, ra quyết định và điều phối các hệ thống AI.

Kịch bản 2: The Age of Displacement

Ở kịch bản này, AI phát triển nhanh hơn khả năng thích nghi của lực lượng lao động.

Doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa nhưng người lao động chưa kịp nâng cao kỹ năng, dẫn đến nguy cơ nhiều công việc bị thay thế. Đây là kịch bản đặt ra áp lực lớn cho các chương trình đào tạo lại và phát triển kỹ năng trong doanh nghiệp cũng như toàn xã hội.

Kịch bản 3: Co-Pilot Economy

WEF đánh giá đây là kịch bản cân bằng và có nhiều khả năng xảy ra nhất.

AI đóng vai trò như một "đồng nghiệp số", hỗ trợ con người thực hiện các công việc lặp lại, phân tích dữ liệu hoặc xử lý thông tin với tốc độ cao. Trong khi đó, con người tập trung vào sáng tạo, giao tiếp, quản lý và ra quyết định. Mô hình hợp tác giữa con người và AI sẽ trở thành xu hướng phổ biến trong nhiều ngành nghề.

Kịch bản 4: Stalled Progress

Đây là kịch bản AI phát triển chậm và lực lượng lao động cũng chưa sẵn sàng thích nghi.

Việc ứng dụng AI bị hạn chế khiến năng suất lao động tăng chậm, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp suy giảm và quá trình chuyển đổi số diễn ra chậm hơn so với các quốc gia khác.

Doanh nghiệp đang tìm kiếm những kỹ năng nào?

Khi AI đảm nhận ngày càng nhiều công việc lặp lại, tiêu chí tuyển dụng của doanh nghiệp cũng thay đổi đáng kể.

Theo WEF, trong những năm tới, các nhà tuyển dụng sẽ ưu tiên những ứng viên có khả năng hiểu và sử dụng AI, phân tích dữ liệu, giải quyết vấn đề, giao tiếp hiệu quả, làm việc nhóm, quản lý dự án, sáng tạo và sẵn sàng học hỏi để thích nghi với sự thay đổi liên tục của công nghệ.

Điều này đồng nghĩa với việc các vị trí chỉ thực hiện thao tác đơn giản như nhập liệu cơ bản, xử lý hồ sơ hay công việc hành chính lặp lại sẽ tiếp tục được tự động hóa, trong khi những vai trò đòi hỏi tư duy và khả năng phối hợp với AI sẽ có nhu cầu tuyển dụng cao hơn.

AI tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới

Mặc dù AI có thể thay thế một số công việc truyền thống, công nghệ này cũng đang mở ra hàng loạt ngành nghề mới.

Để AI hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp cần lượng dữ liệu lớn được thu thập, số hóa, phân loại, gán nhãn và kiểm soát chất lượng. Điều này làm gia tăng nhu cầu tuyển dụng trong các lĩnh vực như số hóa dữ liệu, Data Labeling, xử lý dữ liệu AI, kiểm duyệt dữ liệu và hỗ trợ triển khai các dự án chuyển đổi số.

Đây đều là những công việc đóng vai trò quan trọng trong quá trình huấn luyện và nâng cao độ chính xác của các mô hình AI, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động ở nhiều trình độ khác nhau.

>> Tải xuống báo cáo "Four Futures for Jobs in the New Economy: AI and Talent in 2030" từ WEF TẠI ĐÂY

Cơ hội việc làm AI và số hóa dữ liệu tại FPT Việc Tốt Người Tốt

Sự phát triển của AI không chỉ tạo ra những yêu cầu mới về kỹ năng mà còn mở rộng nhu cầu tuyển dụng trong các dự án chuyển đổi số và phát triển dữ liệu.

FPT Việc Tốt Người Tốt thường xuyên cập nhật các cơ hội việc làm trong lĩnh vực số hóa dữ liệu, Data Labeling, xử lý dữ liệu AI, cộng tác viên dự án chuyển đổi số cùng nhiều vị trí thời vụ và bán thời gian trên toàn quốc.

Nếu bạn muốn bắt kịp xu hướng việc làm trong kỷ nguyên AI, hãy truy cập https://viectotnguoitot.com để tìm kiếm công việc phù hợp, cập nhật những vị trí tuyển dụng mới nhất và chuẩn bị cho hành trình nghề nghiệp trong nền kinh tế số.

Kết luận

Báo cáo của World Economic Forum cho thấy AI sẽ tiếp tục định hình thị trường lao động trong những năm tới. Dù một số công việc có thể bị thay thế, AI đồng thời tạo ra hàng triệu cơ hội nghề nghiệp mới và thúc đẩy nhu cầu về những kỹ năng có giá trị cao hơn.

Đối với người lao động, việc không ngừng học hỏi, nâng cao kỹ năng AI và sẵn sàng thích nghi sẽ là chìa khóa để phát triển sự nghiệp. Với doanh nghiệp, đầu tư đồng thời vào công nghệ, dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số.