Chúng ta có nên tiết kiệm trước năm 30 tuổi không?

Trước khi đi vào chi tiết, hãy cùng nhau suy nghĩ về một bài toán kinh tế: “Liệu chúng ta có nên ưu tiên tiết kiệm từ khi còn trẻ hay không?”

Ở độ tuổi đôi mươi, thu nhập của chúng ta thường chưa cao. Nếu chọn tiết kiệm, số tiền để dành cũng không đáng kể. Vì thế, một số người có xu hướng sử dụng số tiền dư để đầu tư vào những trải nghiệm mới, học hỏi, mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Đến khi chạm ngưỡng 30, lúc này thu nhập đã vững vàng hơn, chúng ta mới có khả năng tiết kiệm và đầu tư bài bản. Quan điểm này khá phổ biến trong giới trẻ ngày nay.

Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau thảo luận về chủ đề này. Tuy nhiên, thay vì trả lời thẳng câu hỏi "Có nên tiết kiệm trước 30 tuổi hay không?", tôi sẽ chia sẻ ba tư duy nền tảng về quản lý tài chính. Từ đó, mỗi người có thể tự rút ra câu trả lời phù hợp cho mình. Đồng ý chứ?

1. Tiết kiệm là một thói quen – Không thể hình thành trong một sớm một chiều

Quan điểm đầu tiên tôi muốn nhấn mạnh là: “Thói quen không phải là thứ có thể thay đổi ngay lập tức, muốn có là có, muốn bỏ là bỏ.”

Nếu bạn nghĩ rằng đến năm 30 tuổi, mình có thể dễ dàng từ bỏ lối sống tiêu xài thoải mái để chuyển sang tiết kiệm và quản lý tài chính chặt chẽ, thì đó là một suy nghĩ khá ngây thơ.

Thực tế, cách chúng ta sử dụng tiền – tiết kiệm hay tiêu xài, quyết định dựa trên lý trí hay cảm xúc – đều là những thói quen được hình thành theo thời gian. Một thói quen tốt đòi hỏi sự rèn luyện bền bỉ, và càng bắt đầu sớm thì càng dễ duy trì. Cũng giống như việc chơi thể thao hay học một kỹ năng mới, mọi thứ đều trở nên đơn giản hơn khi chúng ta còn trẻ, linh hoạt và ít ràng buộc.

Tương tự, việc quản lý tài chính cũng vậy. Khi thu nhập còn thấp, trách nhiệm tài chính chưa lớn, chúng ta có thể tập kiểm soát chi tiêu và xây dựng tư duy tiết kiệm từ những khoản nhỏ. Đến khi thu nhập tăng, việc duy trì kỷ luật tài chính sẽ trở nên tự nhiên hơn. Đây cũng chính là lý do dẫn đến góc nhìn tiếp theo.

2. Thói quen tài chính – Càng hình thành sớm, càng có lợi

Để làm rõ quan điểm thứ hai, hãy thử đặt ra một câu hỏi: “Tư duy kỷ luật tài chính và khả năng kiểm soát tiền bạc có nên rèn luyện sớm hay không?”

Chúng ta cùng làm một phép toán đơn giản: Nếu bắt đầu tiết kiệm sớm, bạn có thể nằm trong nhóm 10% những người giàu nhất Việt Nam. Theo dữ liệu từ World Inequality Database năm 2021, để lọt vào nhóm này, bạn cần sở hữu khoảng 4,1 tỷ đồng (tương đương 181.000 USD). Điều đáng nói là đa số những người không đạt được con số này thường xuất phát chậm hơn trong việc tiết kiệm và đầu tư.

Ngược lại, nếu bạn chọn tiêu xài thêm mỗi năm 8-9 triệu thay vì tiết kiệm, cái giá phải trả có thể rất lớn về lâu dài. Vì vậy, rèn luyện thói quen tài chính từ sớm không chỉ giúp bạn tạo dựng nền tảng vững chắc mà còn giúp bạn tận dụng tối đa sức mạnh của thời gian và lãi suất kép

3. Tiết kiệm không chỉ là cắt giảm chi tiêu, mà là cách bạn sử dụng tiền một cách thông minh

Quan điểm cuối cùng tôi muốn chia sẻ là: Khi bạn bắt đầu suy nghĩ kỹ hơn về 10% số tiền mình tiết kiệm, bạn cũng sẽ có xu hướng suy nghĩ thấu đáo hơn về 90% số tiền mình chi tiêu.

Khi hiểu được nguyên tắc đầu tư và cách đưa ra quyết định tài chính sáng suốt, bạn sẽ thấy rằng mọi khoản chi tiêu đều là một dạng đầu tư – đi kèm với những hệ quả nhất định.

Chẳng hạn, nếu bạn dành tiền cho những chuyến du lịch cùng gia đình, giá trị nhận về không chỉ là những bức ảnh đẹp hay lời khen trên mạng xã hội. Đó có thể là những khoảnh khắc đáng nhớ, sự thư giãn và nguồn cảm hứng mới mẻ. Nếu xét theo khía cạnh này, chuyến đi đó có thể là một khoản đầu tư xứng đáng, chứ không phải sự lãng phí.

Ngược lại, nếu bạn đầu tư tài chính một cách tùy hứng, chạy theo trào lưu mà không tìm hiểu kỹ lưỡng, rủi ro thua lỗ là rất lớn. Vì vậy, sự khác biệt không nằm ở việc bạn tiết kiệm hay tiêu tiền, mà ở cách bạn quản lý và sử dụng tiền một cách thông minh.

Vậy có nên tiết kiệm trước năm 30 tuổi hay không?

Quay lại câu hỏi ban đầu, lựa chọn như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào mỗi người. Điều quan trọng là bạn hiểu rõ lý do đằng sau quyết định của mình và cam kết đi đến cùng với nó.

Nhớ rằng, quyết định tồi tệ nhất không phải là chọn tiết kiệm hay chọn trải nghiệm – mà là không đưa ra bất kỳ quyết định nào cả.